Korelacje danych w JPK_MAG, JPK_WB i JPK_FA_RR – co wykrywa Krajowa Administracja Skarbowa?

17.11.2025

W dobie cyfryzacji administracji podatkowej, Jednolity Plik Kontrolny (JPK) stał się podstawowym narzędziem analitycznym Krajowej Administracji Skarbowej. Struktury JPK_MAG, JPK_WB czy JPK_FA_RR zawierają ogromne ilości danych, które umożliwiają organom skarbowym prowadzenie zaawansowanych analiz z wykorzystaniem algorytmów sztucznej inteligencji. Dzięki temu KAS może automatycznie wykrywać nieprawidłowości i rozbieżności, które wcześniej wymagały długotrwałych kontroli.

Nowoczesne systemy analityczne stosowane przez administrację skarbową pozwalają na korelowanie danych z różnych plików JPK, umożliwiając szybką identyfikację potencjalnych nieprawidłowości. Podatnicy często nie zdają sobie sprawy, w jak zaawansowany sposób organy podatkowe mogą łączyć i analizować dane z różnych źródeł. W praktyce oznacza to, że błędy lub celowe manipulacje w plikach JPK mogą być wykryte znacznie szybciej niż kiedykolwiek wcześniej, co zwiększa ryzyko kontroli celno-skarbowej.

Czym są struktury JPK_MAG, JPK_WB i JPK_FA_RR w systemie raportowania podatkowego?

Jednolity Plik Kontrolny to zestaw informacji o operacjach gospodarczych przedsiębiorcy za dany okres, tworzony z systemów informatycznych podmiotu gospodarczego poprzez bezpośredni eksport danych. JPK_MAG obejmuje informacje o magazynie, w tym przyjęciach, wydaniach i przesunięciach międzymagazynowych. JPK_WB zawiera szczegółowe dane o operacjach na rachunkach bankowych. Natomiast JPK_FA_RR to struktura zawierająca informacje o fakturach VAT RR, stosowanych przy zakupie produktów rolnych od rolników ryczałtowych.

Każda z tych struktur dostarcza organom skarbowym specyficznych danych, które w połączeniu tworzą kompleksowy obraz działalności podatnika. Warto pamiętać, że od 2018 roku większość przedsiębiorców jest zobowiązana do regularnego przesyłania plików JPK_VAT, zaś pozostałe struktury muszą być dostarczone na żądanie organu podatkowego, najczęściej w ramach czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej.

Zgodnie z art. 193a Ordynacji podatkowej, podatnicy prowadzący księgi podatkowe przy użyciu programów komputerowych są zobowiązani do przekazywania całości lub części tych ksiąg oraz dowodów księgowych na żądanie organu podatkowego, w formie JPK na informatycznych nośnikach danych lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

W jaki sposób KAS wykorzystuje korelacje danych z różnych plików JPK do wykrywania nieprawidłowości?

Krajowa Administracja Skarbowa dysponuje zaawansowanymi narzędziami analitycznymi, które umożliwiają automatyczne wykrywanie rozbieżności między danymi zawartymi w różnych strukturach JPK. System może na przykład porównać stany magazynowe raportowane w JPK_MAG z wartościami sprzedaży z JPK_VAT, weryfikując czy ilość sprzedanych towarów odpowiada zmniejszeniu stanów magazynowych. Podobnie, dane z JPK_WB mogą być korelowane z deklaracjami podatkowymi w celu wykrycia niezgłoszonych przychodów.

Algorytmy stosowane przez KAS są w stanie wykryć anomalie i wzorce wskazujące na potencjalne nieprawidłowości. Przykładowo, system może zidentyfikować transakcje, które nie mają odzwierciedlenia w przepływach bankowych, lub wykryć rozbieżności między fakturami zakupu produktów rolnych a rzeczywistymi płatnościami na rachunkach bankowych. Takie podejście umożliwia organom podatkowym typowanie podmiotów do kontroli w sposób bardziej precyzyjny i efektywny.

Warto podkreślić, że KAS wykorzystuje również dane z JPK do prowadzenia analiz branżowych i identyfikowania schematów działania charakterystycznych dla poszczególnych sektorów gospodarki, co pozwala na lepsze ukierunkowanie działań kontrolnych.

Najczęstsze rozbieżności wykrywane przez KAS w strukturach JPK_MAG

W przypadku JPK_MAG, organy podatkowe koncentrują się na wykrywaniu rozbieżności między dokumentami magazynowymi a danymi z innych źródeł. Częstym problemem są niezgodności ilościowe między przyjęciami zewnętrznymi (PZ) a fakturami zakupu, czy między wydaniami zewnętrznymi (WZ) a fakturami sprzedaży. KAS zwraca również uwagę na przypadki, gdy towary są przyjmowane na magazyn bez odpowiadających im faktur zakupu lub gdy następuje wydanie towarów bez wystawienia faktury sprzedaży.

Innym obszarem, w którym KAS wykrywa nieprawidłowości, są nieuzasadnione korekty stanów magazynowych, które mogą wskazywać na próby ukrycia braków inwentaryzacyjnych lub manipulacji wartością zapasów. System analityczny jest również w stanie zidentyfikować podmioty, które wykazują nietypowe wartości zapasów w stosunku do skali prowadzonej działalności lub branży.

Algorytmy stosowane przez KAS mogą także wykrywać przypadki, gdy wartość sprzedanych towarów znacząco odbiega od ich wartości zakupu, co może wskazywać na próby zaniżania przychodów lub zawyżania kosztów.

Jak KAS analizuje dane z JPK_WB w poszukiwaniu nieprawidłowości podatkowych?

Wyciągi bankowe zawarte w JPK_WB dostarczają organom podatkowym cennych informacji o przepływach finansowych przedsiębiorcy. KAS może porównywać te dane z informacjami zawartymi w deklaracjach podatkowych oraz innych strukturach JPK, aby wykrywać potencjalne nieprawidłowości.

Jednym z najczęściej wykrywanych problemów są niezadeklarowane przychody, które odzwierciedlają się w postaci wpływów na rachunki bankowe. System jest w stanie zidentyfikować wzorce płatności wskazujące na działalność niezgłoszoną organom podatkowym lub działalność inną niż deklarowana. KAS zwraca również uwagę na częste przelewy pomiędzy powiązanymi podmiotami, które mogą wskazywać na próby optymalizacji podatkowej lub ukrywania rzeczywistego źródła przychodów.

Ponadto, analiza JPK_WB może ujawnić wypłaty gotówkowe, które mogą być wykorzystywane do finansowania transakcji nieujawnianych w księgach, lub identyfikować płatności na rzecz podmiotów z krajów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową.

Specyfika kontroli danych w JPK_FA_RR – na co zwraca uwagę KAS?

W przypadku faktur VAT RR (rolnik ryczałtowy), KAS koncentruje się na weryfikacji prawidłowości transakcji z rolnikami ryczałtowymi. System analityczny może wykrywać przypadki, gdy wartość zakupów od rolników jest nieproporcjonalnie wysoka w stosunku do ich potencjału produkcyjnego, co może wskazywać na fikcyjne transakcje.

Organy podatkowe zwracają także uwagę na podmioty, które wykazują znaczące kwoty podatku VAT do zwrotu w związku z zakupami od rolników ryczałtowych. W takich przypadkach KAS może sprawdzać, czy produkty rolne rzeczywiście zostały nabyte i czy następnie zostały sprzedane lub przetworzone zgodnie z deklarowanym profilem działalności.

System analityczny może również identyfikować przypadki, gdy ten sam produkt rolny jest wielokrotnie odsprzedawany między powiązanymi podmiotami, co może wskazywać na próby sztucznego generowania podatku VAT do odliczenia.

Czy istnieje obowiązek korelacji danych przed ich przekazaniem do KAS?

Przepisy prawa podatkowego nie nakładają na podatników bezpośredniego obowiązku weryfikowania korelacji danych przed ich przekazaniem organom podatkowym. Jednakże, zgodnie z zasadą rzetelnego prowadzenia ksiąg podatkowych, podatnicy powinni dbać o spójność i prawidłowość danych zawartych w różnych ewidencjach i deklaracjach.

Warto zauważyć, że zgodnie z art. 272 Ordynacji podatkowej, organy podatkowe mogą przeprowadzać czynności sprawdzające mające na celu zbadanie zgodności pomiędzy danymi wynikającymi z deklaracji a dokumentami źródłowymi. W praktyce oznacza to, że podatnicy powinni regularnie przeprowadzać wewnętrzne kontrole spójności danych, aby uniknąć rozbieżności, które mogą zwrócić uwagę organów podatkowych.

Regularna weryfikacja korelacji danych może znacząco zmniejszyć ryzyko wszczęcia kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej. W przypadku wykrycia nieprawidłowości, kancelaria Kopeć Zaborowski Adwokaci i Radcowie Prawni oferuje profesjonalne wsparcie w zakresie przygotowania do kontroli oraz reprezentacji przed organami podatkowymi.

Jakie są najczęstsze rozbieżności wykrywane przy korelacji JPK_MAG z JPK_VAT?

Korelacja danych z JPK_MAG i JPK_VAT pozwala KAS na wykrycie szeregu nieprawidłowości związanych z obrotem towarowym. Do najczęstszych rozbieżności należą:

• Niezgodności między ilością towarów przyjętych na magazyn a ilością zadeklarowaną w zakupach w JPK_VAT
• Różnice między wartością towarów wydanych z magazynu a wartością sprzedaży wykazaną w JPK_VAT
• Sprzedaż towarów nieujętych w ewidencji magazynowej
• Zakupy towarów, które nie zostały wprowadzone do magazynu

KAS zwraca szczególną uwagę na przypadki, gdy towary są przyjmowane na magazyn bez odpowiednich faktur zakupu lub gdy występują znaczące różnice w wycenie towarów między dokumentami magazynowymi a fakturami. Takie rozbieżności mogą wskazywać na próby zaniżania podstawy opodatkowania lub nieuzasadnionego odliczania podatku VAT.

System analityczny jest również w stanie wykrywać przypadki, gdy podatnik wykazuje sprzedaż towarów, których nie posiada na stanie magazynowym, co może sugerować udział w karuzelach podatkowych lub innych formach wyłudzeń VAT.

W jaki sposób KAS porównuje dane z JPK_WB z informacjami z JPK_VAT?

Analiza korelacji między JPK_WB a JPK_VAT pozwala KAS na weryfikację, czy deklarowane transakcje mają odzwierciedlenie w rzeczywistych przepływach finansowych. Organy podatkowe mogą sprawdzać, czy kwoty z faktur sprzedaży wykazanych w JPK_VAT odpowiadają wpływom na rachunki bankowe, oraz czy faktury zakupu mają potwierdzenie w postaci odpowiednich przelewów wychodzących.

KAS zwraca szczególną uwagę na sytuacje, gdy:

1. Wpływy na rachunki bankowe znacząco przekraczają wartość deklarowanej sprzedaży
2. Faktury zakupu nie mają odzwierciedlenia w płatnościach
3. Występują regularne przelewy do podmiotów niezwiązanych z deklarowaną działalnością gospodarczą
4. Pojawiają się częste wypłaty gotówkowe o znacznej wartości

System analityczny może również identyfikować przypadki, gdy podatnik otrzymuje płatności od podmiotów, dla których nie wykazał sprzedaży w JPK_VAT, co może wskazywać na niezadeklarowane przychody. Jednocześnie KAS może wykrywać sytuacje, gdy podatnik dokonuje płatności na rzecz podmiotów, od których nie wykazał zakupów.

Skutki wykrycia rozbieżności w danych JPK przez Krajową Administrację Skarbową

Wykrycie przez KAS istotnych rozbieżności w danych zawartych w różnych strukturach JPK może prowadzić do poważnych konsekwencji dla podatnika. W pierwszej kolejności organ podatkowy może wezwać podatnika do złożenia wyjaśnień lub korekty deklaracji. W przypadku braku satysfakcjonującej odpowiedzi, KAS może zdecydować o wszczęciu czynności sprawdzających, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej.

W zależności od charakteru i skali wykrytych nieprawidłowości, konsekwencje mogą obejmować:

• Konieczność zapłaty zaległego podatku wraz z odsetkami
• Nałożenie dodatkowego zobowiązania podatkowego (sankcja VAT) w wysokości do 100% kwoty zaniżenia zobowiązania
• Odpowiedzialność karno-skarbowa, włącznie z karami pieniężnymi lub karą pozbawienia wolności w przypadku poważnych naruszeń
• Utrata wiarygodności w oczach organów podatkowych, co może skutkować częstszymi kontrolami w przyszłości

W przypadku wykrycia rozbieżności w danych JPK, kluczowe znaczenie ma szybka reakcja podatnika. Profesjonalne doradztwo prawne może pomóc w wyjaśnieniu przyczyn rozbieżności i opracowaniu strategii postępowania przed organami podatkowymi. Kancelaria Kopeć Zaborowski Adwokaci i Radcowie Prawni specjalizuje się w reprezentowaniu klientów w sprawach związanych z kontrolami podatkowymi i postępowaniami przed organami KAS.

Jak przygotować się do kontroli celno-skarbowej związanej z rozbieżnościami w JPK?

W przypadku otrzymania zawiadomienia o wszczęciu kontroli celno-skarbowej w związku z wykrytymi rozbieżnościami w plikach JPK, podatnik powinien podjąć szereg działań przygotowawczych:

Przede wszystkim należy przeprowadzić wewnętrzną analizę danych zawartych w różnych strukturach JPK, aby zidentyfikować potencjalne rozbieżności i przygotować wyjaśnienia. Warto również zgromadzić wszelkie dokumenty źródłowe, które mogą potwierdzić prawidłowość rozliczeń, w tym umowy, dokumenty magazynowe, wyciągi bankowe czy dokumentację techniczną. Nie można zapominać o przygotowaniu personelu do potencjalnych przesłuchań przez kontrolujących.

Kluczowe znaczenie ma skorzystanie z profesjonalnego wsparcia prawnego. Doświadczony doradca podatkowy lub radca prawny może pomóc w ocenie sytuacji, przygotowaniu strategii obrony i reprezentowaniu podatnika w trakcie kontroli. Warto pamiętać, że zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, podatnik ma prawo do czynnego udziału w postępowaniu kontrolnym oraz do składania wyjaśnień i przedstawiania dowodów.

W sytuacji kontroli dotyczącej rozbieżności w JPK, profesjonalne wsparcie prawne może mieć kluczowe znaczenie dla jej wyniku. Eksperci z kancelarii Kopeć Zaborowski Adwokaci i Radcowie Prawni posiadają bogate doświadczenie w prowadzeniu spraw związanych z kontrolami podatkowymi i mogą zapewnić kompleksową obsługę na każdym etapie postępowania.

Rekomendacje dla przedsiębiorców – jak zapewnić spójność danych w plikach JPK

Aby zminimalizować ryzyko związane z wykryciem rozbieżności w plikach JPK przez organy podatkowe, przedsiębiorcy powinni wdrożyć odpowiednie procedury wewnętrzne. Przede wszystkim warto regularnie przeprowadzać wewnętrzne audyty danych zawartych w różnych strukturach JPK, porównując informacje z JPK_MAG, JPK_WB i JPK_VAT pod kątem ich spójności.

Istotne jest również wdrożenie odpowiednich systemów informatycznych, które zapewnią integralność danych między różnymi modułami (księgowość, magazyn, sprzedaż). Systemy te powinny umożliwiać automatyczną weryfikację spójności danych przed wygenerowaniem plików JPK. Przedsiębiorcy powinni także zadbać o właściwe dokumentowanie wszystkich operacji gospodarczych, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych.

Równie ważne jest regularne szkolenie personelu odpowiedzialnego za prowadzenie ewidencji i generowanie plików JPK. Pracownicy powinni być świadomi znaczenia spójności danych oraz potencjalnych konsekwencji rozbieżności. W przypadku wykrycia błędów lub rozbieżności, należy niezwłocznie dokonać ich korekty i, jeśli to konieczne, złożyć korektę deklaracji podatkowej.

Warto również rozważyć okresowe konsultacje z profesjonalnym doradcą podatkowym, który może przeprowadzić niezależną weryfikację danych i zidentyfikować potencjalne obszary ryzyka. Kancelaria Kopeć Zaborowski Adwokaci i Radcowie Prawni oferuje kompleksowe wsparcie w zakresie audytów podatkowych i przygotowania do potencjalnych kontroli.

Bibliografia:

• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. 2021 poz. 1540 z późn. zm.)
• Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. 2022 poz. 931 z późn. zm.)
• Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 24 czerwca 2016 r. w sprawie sposobu przesyłania za pomocą środków komunikacji elektronicznej ksiąg podatkowych oraz wymagań technicznych dla informatycznych nośników danych, na których te księgi mogą być zapisane i przekazywane (Dz.U. 2016 poz. 932)
• Komunikaty i wytyczne Ministerstwa Finansów dotyczące struktur JPK, dostępne na stronie www.podatki.gov.pl
• Interpretacje Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotyczące Jednolitego Pliku Kontrolnego