Biegły w postępowaniu podatkowym

Biegły w postępowaniu podatkowym

Kim jest biegły w postępowaniu podatkowym?

Biegły w postępowaniu podatkowym to osoba posiadająca wiadomości specjalne z określonej dziedziny, powoływana przez organ podatkowy wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiedzy wykraczającej poza standardową ocenę prawną i urzędową. Podstawą jest art. 197 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii, jeżeli w sprawie potrzebne są wiadomości specjalne. Chodzi więc o sytuacje, w których samo przeanalizowanie dokumentów, deklaracji czy wyjaśnień strony nie wystarcza do ustalenia stanu faktycznego.

Biegły nie zastępuje organu podatkowego w podejmowaniu decyzji i nie rozstrzyga sprawy za urząd. Jego zadaniem jest przedstawienie fachowej opinii w zakresie wymagającym wiedzy specjalistycznej, na przykład z rachunkowości, wyceny, informatyki, budownictwa, obrotu gospodarczego czy analizy finansowej. Organ podatkowy ocenia potem tę opinię razem z pozostałym materiałem dowodowym. W praktyce opinia biegłego może mieć istotne znaczenie dla ustalenia podstawy opodatkowania, rzeczywistego przebiegu transakcji, wartości majątku albo wiarygodności określonych rozliczeń.

Rola biegłego pojawia się przede wszystkim na etapie postępowania dowodowego. Jest to jeden ze środków dowodowych przewidzianych w postępowaniu podatkowym, obok dokumentów, zeznań świadków, wyjaśnień strony czy oględzin. Sam fakt powołania biegłego nie oznacza jeszcze, że stanowisko podatnika jest błędne. Oznacza natomiast, że organ uznał, iż dla prawidłowego ustalenia faktów potrzebna jest specjalistyczna wiedza, której nie można zastąpić wyłącznie oceną urzędową.

Czym zajmuje się biegły w postępowaniu podatkowym?

Zakres pracy biegłego zależy od charakteru sprawy. W postępowaniach podatkowych biegły może zostać poproszony między innymi o oszacowanie wartości nieruchomości, maszyn, przedsiębiorstwa lub innych składników majątku, przeanalizowanie zapisów księgowych, ocenę poprawności określonych metod rozliczeń, ustalenie rzeczywistego charakteru transakcji albo zbadanie danych elektronicznych i systemów informatycznych. W niektórych sprawach opinia dotyczy też ustalenia wysokości przychodów, skali obrotu gotówkowego czy zgodności określonych operacji z realiami gospodarczymi.

Biegły może mieć znaczenie również w sprawach dotyczących cen transferowych, rozliczeń VAT, kosztów uzyskania przychodu, amortyzacji, akcyzy czy podatku od nieruchomości. Przykładowo, gdy spór dotyczy rynkowej wartości transakcji, technicznych właściwości towaru, sposobu działania oprogramowania księgowego albo możliwości wykonania określonej usługi, organ może uznać, że potrzebna jest opinia specjalisty. W praktyce opinia taka bywa wykorzystywana zarówno do potwierdzenia ustaleń organu, jak i do weryfikacji twierdzeń podatnika.

Warto pamiętać, że opinia biegłego nie jest dowodem niepodważalnym. Powinna być rzetelna, spójna, logiczna i oparta na materiale sprawy. Jeżeli zawiera niejasności, pomija istotne dokumenty albo opiera się na błędnych założeniach, może być kwestionowana przez stronę. Podatnik ma prawo odnosić się do opinii, składać zastrzeżenia i wskazywać, dlaczego jej wnioski są niepełne lub wadliwe. W zależności od okoliczności możliwe jest także wnioskowanie o uzupełnienie opinii lub przeprowadzenie kolejnego dowodu.

Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika?

Wsparcie prawnika jest szczególnie istotne wtedy, gdy organ podatkowy powołał biegłego albo zapowiada przeprowadzenie takiego dowodu. Dla osoby prywatnej może to mieć znaczenie na przykład w sprawach dotyczących przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, wartości majątku, rozliczenia sprzedaży nieruchomości czy zasadności określonych odliczeń. Dla przedsiębiorców będzie to ważne zwłaszcza w sporach dotyczących ksiąg podatkowych, VAT, transakcji gospodarczych, rozliczeń pomiędzy podmiotami powiązanymi, majątku firmowego albo ewidencji elektronicznych.

Pomoc prawnika jest potrzebna również wtedy, gdy trzeba ocenić, czy organ zasadnie sięgnął po opinię biegłego, czy prawidłowo sformułował tezę dowodową i czy opinia odpowiada na rzeczywiste pytania istotne dla sprawy. Znaczenie ma nie tylko sama treść opinii, ale także sposób jej wykorzystania w postępowaniu. Zdarza się, że organ nadaje opinii zbyt szerokie znaczenie albo traktuje ją jak rozstrzygający dowód, mimo że powinna być oceniana łącznie z innymi materiałami.

Szybka konsultacja z prawnikiem może pomóc uniknąć błędów procesowych, spóźnionej reakcji na opinię biegłego, utrwalenia niekorzystnych ustaleń lub wydania decyzji opartej na wadliwym materiale dowodowym. Odpowiednio przygotowane stanowisko strony może ograniczyć ryzyko sporu, zaległości podatkowej, dodatkowych zobowiązań podatkowych, sankcji finansowych albo konieczności prowadzenia długotrwałego postępowania odwoławczego i sądowoadministracyjnego.

Profesjonalne wsparcie jest przydatne także wtedy, gdy sprawa podatkowa ma jednocześnie wymiar karnoskarbowy lub wiąże się z kontrolą celno-skarbową. W takich sytuacjach ocena opinii biegłego wymaga nie tylko znajomości przepisów podatkowych, ale również umiejętności analizy materiału dowodowego pod kątem odpowiedzialności osobistej członków zarządu, wspólników, księgowych albo osób odpowiedzialnych za rozliczenia.

Wsparcie kancelarii w zakresie pomocy prawnej obejmuje w szczególności:

• analizę postanowienia o powołaniu biegłego i zasadności przeprowadzenia tego dowodu,
• ocenę opinii biegłego pod kątem rzetelności, kompletności i zgodności z aktami sprawy,
• przygotowanie zastrzeżeń, wyjaśnień i stanowiska strony wobec opinii,
• reprezentację w postępowaniu podatkowym, kontrolnym i odwoławczym,
• wsparcie w sprawach dotyczących rozliczeń VAT, podatków dochodowych i wyceny majątku,
• koordynację współpracy z ekspertami zewnętrznymi, w tym z zakresu rachunkowości i wyceny,
• przygotowanie skargi do sądu administracyjnego, jeżeli decyzja została oparta na wadliwej opinii.

Potrzebna jest pomoc prawnika? Skontaktuj się z nami.

Zobacz więcej

• Ordynacja podatkowa
• Postępowanie podatkowe
• Decyzja podatkowa
• Sąd administracyjny