Czym jest zaległość podatkowa?
Zaległość podatkowa to podatek, który nie został zapłacony w ustawowym terminie płatności. Zgodnie z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej – cytat: „zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności”. Oznacza to, że zaległość powstaje z mocy prawa, co do zasady już następnego dnia po upływie terminu zapłaty podatku, jeżeli należność nie została uregulowana w całości.
Pojęcie zaległości podatkowej nie obejmuje wyłącznie klasycznego podatku wynikającego z deklaracji lub decyzji organu podatkowego. Na gruncie Ordynacji podatkowej za zaległość podatkową uważa się również m.in. niezapłacone w terminie zaliczki na podatek i raty podatku, a określone kwoty nienależnie otrzymanych zwrotów lub nadpłat traktuje się na równi z zaległością podatkową. W praktyce zaległość podatkowa może więc powstać zarówno w podatku dochodowym, VAT, podatku od nieruchomości, podatku od czynności cywilnoprawnych, jak i w innych podatkach i należnościach objętych przepisami Ordynacji podatkowej.
Istotne jest, że w wielu przypadkach powstanie zaległości podatkowej nie wymaga wydania decyzji przez organ podatkowy. Jeżeli podatnik sam oblicza podatek i składa deklarację, brak zapłaty w terminie powoduje powstanie zaległości niezależnie od tego, czy urząd skarbowy podjął już jakiekolwiek działania. Decyzja podatkowa może natomiast określić wysokość zobowiązania, zakwestionować rozliczenie podatnika albo potwierdzić istnienie zaległości w innej wysokości niż wykazana w deklaracji.
Jakie skutki powoduje zaległość podatkowa?
Podstawowym skutkiem zaległości podatkowej jest obowiązek zapłaty należności głównej wraz z odsetkami za zwłokę. Zasady naliczania odsetek wynikają z Ordynacji podatkowej, w szczególności z art. 53 i następnych. Odsetki mają charakter akcesoryjny wobec zaległości, co oznacza, że są związane z nieterminową zapłatą podatku i co do zasady narastają za okres opóźnienia.
Zaległość podatkowa może również prowadzić do dalszych działań organów podatkowych lub egzekucyjnych. W zależności od okoliczności sprawy możliwe jest wszczęcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej albo egzekucji administracyjnej. Organ może wystawić tytuł wykonawczy, dokonać zajęcia rachunku bankowego, wynagrodzenia, wierzytelności lub innych składników majątku podatnika. W określonych przypadkach zaległość może też wpływać na możliwość uzyskania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach.
Nie każda zaległość podatkowa oznacza automatycznie odpowiedzialność karnoskarbową. Ryzyko takiej odpowiedzialności zależy m.in. od przyczyn powstania zaległości, zachowania podatnika, prawidłowości złożonych deklaracji oraz ewentualnego uszczuplenia należności publicznoprawnej. Inaczej oceniana może być sytuacja, w której podatnik nie zapłacił podatku z powodu przejściowych problemów płynnościowych, a inaczej przypadek świadomego zaniżenia zobowiązania podatkowego.
Kiedy może powstać zaległość podatkowa?
Zaległość podatkowa może powstać w wielu sytuacjach. Najczęściej dotyczy braku zapłaty podatku w terminie, zapłaty jedynie części należności, błędnego obliczenia podatku, zakwestionowania rozliczenia przez organ podatkowy albo obowiązku zwrotu nienależnie otrzymanej nadpłaty lub zwrotu podatku. W działalności gospodarczej ryzyko powstania zaległości może wiązać się także z błędami w rozliczeniach VAT, nieprawidłową kwalifikacją kosztów uzyskania przychodów, błędną stawką podatku lub sporem co do momentu powstania obowiązku podatkowego.
U osób prywatnych zaległość podatkowa może dotyczyć m.in. rocznego rozliczenia PIT, podatku od spadków i darowizn, podatku od czynności cywilnoprawnych albo podatku od nieruchomości. U przedsiębiorców znaczenie mają także zaliczki na PIT lub CIT, rozliczenia VAT, podatek u źródła, akcyza oraz obowiązki płatnika związane z wynagrodzeniami pracowników i współpracowników.
Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika?
Wsparcie prawnika warto rozważyć nie tylko wtedy, gdy organ podatkowy wszczął już postępowanie lub egzekucję. Konsultacja może być potrzebna również na wcześniejszym etapie – gdy podatnik zauważy błąd w deklaracji, otrzyma wezwanie z urzędu skarbowego, nie jest w stanie zapłacić podatku w terminie albo chce ustalić, czy może złożyć korektę deklaracji lub wniosek o ulgę w spłacie zobowiązania.
Szybka analiza sytuacji pozwala ograniczyć ryzyko narastania odsetek, zastosowania środków egzekucyjnych, sporu z organem podatkowym lub odpowiedzialności karnoskarbowej. W wielu przypadkach możliwe jest uporządkowanie rozliczeń, przygotowanie korekty, złożenie czynnego żalu, wniosku o odroczenie terminu płatności, rozłożenie zaległości na raty albo umorzenie zaległości w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej.
Wsparcie kancelarii w zakresie zaległości podatkowych
Wsparcie kancelarii w sprawach dotyczących zaległości podatkowych obejmuje w szczególności:
- analizę przyczyn powstania zaległości podatkowej i ocenę ryzyk prawnych,
- weryfikację deklaracji, decyzji podatkowych, wezwań i tytułów wykonawczych,
- przygotowanie korekt deklaracji podatkowych oraz wyjaśnień dla organów,
- doradztwo w zakresie odsetek za zwłokę i sposobu uregulowania zaległości,
- przygotowanie wniosków o odroczenie płatności, rozłożenie na raty lub umorzenie zaległości,
- reprezentację w postępowaniach podatkowych, kontrolach i postępowaniach egzekucyjnych,
- ocenę ryzyka odpowiedzialności karnoskarbowej oraz przygotowanie działań ograniczających to ryzyko.
Potrzebna jest pomoc w sprawie zaległości podatkowej? Skontaktuj się z nami.