Kontrola JPK to czynność weryfikacyjna prowadzona przez organy Krajowej Administracji Skarbowej, polegająca na analizie danych zawartych w Jednolitym Pliku Kontrolnym przekazywanym przez podatników. Jej celem jest sprawdzenie prawidłowości rozliczeń podatkowych, wykrywanie niezgodności w ewidencjach oraz identyfikacja transakcji mogących wskazywać na ryzyko naruszeń przepisów podatkowych.
W ujęciu prawnym kontrola JPK stanowi element kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej i opiera się na uprawnieniach wynikających z Ordynacji podatkowej oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Organy mogą analizować zarówno bieżące pliki JPK_VAT, jak i struktury szczególne, takie jak JPK_FA, JPK_MAG czy JPK_KR, w zależności od obszaru objętego kontrolą.
Kluczowe aspekty pojęcia kontrola JPK
Kluczową cechą kontroli JPK jest wykorzystanie narzędzi analityki danych, dzięki którym organy skarbowe mogą szybko identyfikować nieprawidłowości, w tym rozbieżności pomiędzy ewidencjami sprzedaży i zakupów, brak odzwierciedlenia faktur w rejestrach podatnika lub nieuzasadnione odliczenia podatkowe. Zautomatyzowany charakter analizy sprawia, że kontrola JPK jest często wszczynana na podstawie sygnałów systemowych, pochodzących m.in. z systemu STIR czy analiz ryzyka KAS.
W praktyce kontrola JPK może obejmować porównanie danych z plików JPK kilku podmiotów w ramach tzw. kontroli krzyżowej JPK, weryfikację poprawności oznaczeń w ewidencjach VAT, analizę transakcji o podwyższonym ryzyku czy sprawdzenie integralności i chronologii dokumentów księgowych. Organy mają prawo żądać złożenia korekty JPK lub przekazania dodatkowych wyjaśnień, jeśli analiza ujawnia niezgodności lub błędy formalne.
Przykłady użycia pojęcia kontrola JPK
Kontrola JPK może zostać przeprowadzona w sytuacji, gdy system analityczny wykryje, że podatnik wykazał w ewidencji zakupów faktury, które nie znajdują odzwierciedlenia w JPK_VAT złożonym przez sprzedawcę. Organ może wówczas zażądać wyjaśnień lub wszcząć kontrolę podatkową.
Przykładem zastosowania kontroli JPK jest również weryfikacja prawidłowości oznaczeń procedur specjalnych (np. „MPP”, „TP”, „EE”) oraz ich zgodności z charakterem transakcji. W przypadku stwierdzenia błędów KAS może wezwać podatnika do korekty, a w razie potrzeby przeprowadzić pogłębioną kontrolę celno-skarbową.