Kontrola krzyżowa to instrument weryfikacyjny stosowany przez organy Krajowej Administracji Skarbowej, polegający na porównywaniu danych pochodzących od różnych podmiotów gospodarczych w celu ustalenia zgodności deklarowanych transakcji z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń gospodarczych. Dzięki analizie informacji przedstawionych przez kontrahentów możliwe jest szybkie wykrycie rozbieżności, które mogą wskazywać na próbę zaniżenia zobowiązań podatkowych, fikcyjne transakcje lub inne naruszenia przepisów prawa podatkowego.
W kontekście prawnym kontrola krzyżowa nie stanowi odrębnego rodzaju kontroli, lecz jest narzędziem wykorzystywanym w ramach kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej oraz czynności sprawdzających. Jej podstawę prawną stanowią przepisy Ordynacji podatkowej, które umożliwiają organom żądanie informacji niezbędnych do weryfikacji prawidłowości rozliczeń podatkowych, także od podmiotów trzecich.
Kluczowe aspekty pojęcia kontrola krzyżowa
Kontrola krzyżowa polega przede wszystkim na zestawieniu dokumentów i danych prezentowanych przez podmiot kontrolowany z informacjami otrzymanymi od jego kontrahentów lub z rejestrów administracji skarbowej. Może obejmować m.in. weryfikację faktur, potwierdzeń zapłaty, umów, rejestrów podatkowych oraz plików JPK. Organy skarbowe analizują zgodność wartości, dat, numeracji dokumentów oraz wskazanych kontrahentów, aby ustalić, czy deklarowane transakcje faktycznie miały miejsce.
Istotnym elementem kontroli krzyżowej jest możliwość jej prowadzenia bez konieczności wszczynania kontroli w każdym z porównywanych podmiotów. Organy KAS mogą zwrócić się o udzielenie informacji na podstawie przepisów dotyczących obowiązku udzielania danych podatkowych. Dzięki temu kontrola ta stanowi skuteczne narzędzie wykrywania nadużyć, zwłaszcza w zakresie podatku VAT, gdzie służy do identyfikacji karuzel podatkowych, sztucznie kreowanych kosztów lub nieuzasadnionych odliczeń.
Przykłady użycia pojęcia kontrola krzyżowa
Przykładowo kontrola krzyżowa może zostać wykorzystana, gdy organ podatkowy zauważa, że podatnik deklaruje zakup usług od firmy, która w swoich ewidencjach nie wykazuje odpowiedniej sprzedaży. Zestawienie obu zestawów danych pozwala ustalić, czy transakcja została udokumentowana prawidłowo, czy też może mieć charakter fikcyjny.
Innym częstym przypadkiem jest porównanie danych w strukturach JPK_VAT dwóch współpracujących podmiotów. Jeżeli kwoty lub oznaczenia dokumentów nie pokrywają się po obu stronach, organ może wezwać podatnika do złożenia wyjaśnień, korekty lub może wszcząć kontrolę podatkową bądź kontrolę celno-skarbową, aby ustalić przyczynę rozbieżności.