Czym jest należyta staranność importera?
Należyta staranność importera to standard postępowania, którego oczekuje się od podmiotu sprowadzającego towary na obszar celny Unii Europejskiej. Oznacza podjęcie racjonalnych, udokumentowanych i adekwatnych działań w celu prawidłowego rozliczenia importu, weryfikacji kontrahentów, ustalenia pochodzenia towarów, ich klasyfikacji taryfowej, wartości celnej oraz zgodności z ograniczeniami i obowiązkami wynikającymi z przepisów celnych, podatkowych i regulacyjnych.
Nie istnieje jedna, ogólna definicja ustawowa należytej staranności importera. Zakres wymaganych działań zależy od rodzaju towaru, państwa pochodzenia, modelu dostawy, dokumentów handlowych, warunków transportu, statusu kontrahentów oraz ryzyk związanych z daną transakcją. Inaczej oceniana będzie rutynowa dostawa od stałego dostawcy z państwa o niskim ryzyku, a inaczej import towarów wrażliwych, objętych sankcjami, ograniczeniami produktowymi, cłem antydumpingowym albo preferencjami taryfowymi.
W praktyce należyta staranność importera polega na tym, aby importer nie ograniczał się do biernego przyjęcia dokumentów od dostawcy lub agencji celnej. Importer powinien rozumieć podstawowe elementy transakcji, kontrolować spójność dokumentacji i reagować na sygnały ostrzegawcze, takie jak nierynkowa cena, niejasne pochodzenie towaru, nietypowa trasa transportu, brak wymaganych certyfikatów, rozbieżności w fakturach, dokumentach przewozowych i zgłoszeniu celnym.
Czym zajmuje się importer w ramach należytej staranności?
Podstawowym obszarem należytej staranności jest prawidłowe przygotowanie importu od strony celnej. Obejmuje to w szczególności ustalenie właściwego kodu CN lub TARIC, określenie wartości celnej, sprawdzenie kraju pochodzenia towaru, analizę warunków dostawy Incoterms, weryfikację dokumentów transportowych oraz ustalenie, czy do importu mają zastosowanie dodatkowe należności, ograniczenia lub obowiązki formalne.
Istotne znaczenie ma także ocena, czy importer może korzystać z preferencyjnej stawki celnej. Wymaga to posiadania prawidłowych dowodów pochodzenia i weryfikacji, czy deklarowane pochodzenie jest wiarygodne. Błędne zastosowanie preferencji może prowadzić do powstania długu celnego, naliczenia odsetek oraz wszczęcia kontroli celno-skarbowej.
Należyta staranność obejmuje również obszar podatkowy, w szczególności rozliczenie VAT z tytułu importu towarów, ewentualną akcyzę, obowiązki dokumentacyjne oraz spójność danych wykazywanych w deklaracjach, ewidencjach i plikach JPK. W przypadku importu realizowanego przez pośredników, operatorów logistycznych lub agencje celne importer nadal powinien kontrolować, czy zgłoszenia celne odpowiadają rzeczywistym warunkom transakcji.
W wielu branżach konieczne jest także sprawdzenie zgodności towarów z regulacjami pozacelnymi. Może to dotyczyć bezpieczeństwa produktów, oznakowania CE, norm technicznych, przepisów sanitarnych, fitosanitarnych, chemicznych, środowiskowych, odpadowych, sankcyjnych lub wymogów dotyczących produktów podwójnego zastosowania. Brak takiej weryfikacji może skutkować zatrzymaniem towaru, zakazem dopuszczenia do obrotu albo odpowiedzialnością administracyjną.
Kiedy warto zweryfikować należytą staranność importera?
Weryfikacja należytej staranności jest szczególnie istotna przed rozpoczęciem współpracy z nowym dostawcą spoza Unii Europejskiej, przy zmianie kraju pochodzenia towaru, wprowadzeniu nowego asortymentu, korzystaniu z preferencji taryfowych, imporcie towarów objętych ograniczeniami oraz przy transakcjach o podwyższonym ryzyku cenowym lub dokumentacyjnym.
Importer powinien zachować szczególną ostrożność, jeżeli dostawca nie udostępnia pełnej dokumentacji, posługuje się pośrednikami o niejasnej roli, proponuje rozliczenia odbiegające od standardów rynkowych, wskazuje niespójne dane dotyczące producenta albo kraju pochodzenia, a także wtedy, gdy dokumenty handlowe nie odpowiadają informacjom wynikającym z transportu lub pakowania towaru.
Szybka konsultacja z prawnikiem lub doradcą zajmującym się prawem celnym i podatkowym może pomóc uniknąć błędnej klasyfikacji taryfowej, nieprawidłowego rozliczenia VAT, zakwestionowania preferencji celnych, zatrzymania dostawy, sporu z organami, odpowiedzialności karnoskarbowej albo strat finansowych wynikających z konieczności zapłaty zaległych należności wraz z odsetkami.
Jak dokumentować należytą staranność importera?
Należyta staranność powinna być możliwa do wykazania w razie kontroli. Znaczenie mają nie tylko same faktury i dokumenty przewozowe, lecz także procedury wewnętrzne, korespondencja z dostawcą, potwierdzenia weryfikacji kontrahenta, analizy klasyfikacji taryfowej, opinie techniczne, dowody pochodzenia, dokumenty zgodności produktu oraz notatki z decyzji podejmowanych przed importem.
Zgodnie z przepisami unijnego kodeksu celnego dokumenty i informacje związane ze zgłoszeniami celnymi powinny być przechowywane przez okres wymagany przez prawo celne, co do zasady przez co najmniej 3 lata, w szczególności na zasadach wynikających z art. 51 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013. W praktyce oznacza to konieczność zorganizowania dokumentacji w sposób pozwalający na szybkie odtworzenie przebiegu transakcji i uzasadnienie przyjętego sposobu rozliczenia.
Wsparcie kancelarii w zakresie należytej staranności importera
Wsparcie kancelarii w zakresie pomocy prawnej dla importerów obejmuje w szczególności:
- analizę ryzyk celnych, podatkowych i regulacyjnych związanych z importem towarów,
- weryfikację dokumentacji importowej, w tym faktur, dokumentów transportowych i zgłoszeń celnych,
- ocenę klasyfikacji taryfowej, pochodzenia towarów i zasad stosowania preferencji celnych,
- przygotowanie lub ocenę procedur należytej staranności importera,
- wsparcie w kontaktach z organami celnymi i skarbowymi,
- reprezentację w toku kontroli celno-skarbowej, postępowań podatkowych i celnych,
- analizę odpowiedzialności administracyjnej i karnoskarbowej związanej z importem.
Potrzebna jest pomoc w ocenie należytej staranności importera? Skontaktuj się z nami.
Zobacz więcej
- Kontrola celno-skarbowa
- Rewizja celna
- Odpowiedzialność karnoskarbowa
- Sankcja administracyjna