Na czym polega nieprowadzenie ksiąg?
Nieprowadzenie ksiąg jest czynem zabronionym określonym w art. 60 Kodeksu karnego skarbowego. Dotyczy sytuacji, w której osoba zobowiązana do prowadzenia księgi nie wykonuje tego obowiązku. Odpowiedzialność może powstać również wtedy, gdy księga jest prowadzona nierzetelnie albo w sposób wadliwy.
W rozumieniu Kodeksu karnego skarbowego księgą są nie tylko księgi rachunkowe. Pojęcie to obejmuje również m.in. podatkową księgę przychodów i rozchodów, ewidencje, rejestry, w tym rejestry VAT, oraz inne podobne urządzenia ewidencyjne, do których prowadzenia zobowiązują przepisy prawa podatkowego.
Przestępstwo lub wykroczenie skarbowe może polegać na całkowitym zaniechaniu prowadzenia wymaganej dokumentacji. Nie jest jednak konieczne formalne niezałożenie księgi. Ryzyko odpowiedzialności może wystąpić także wtedy, gdy podatnik prowadzi ewidencję pozornie, lecz nie ujmuje w niej wszystkich zdarzeń gospodarczych, wpisuje dane niezgodne z rzeczywistością albo prowadzi ją z naruszeniem obowiązujących wymogów.
Kiedy księga jest nierzetelna lub wadliwa?
Księga nierzetelna to księga prowadzona niezgodnie ze stanem rzeczywistym. Przykładem może być pomijanie części sprzedaży, nieujmowanie kosztów lub przychodów, wpisywanie fikcyjnych transakcji albo wykazywanie danych dotyczących zdarzeń, które nie miały miejsca.
Księga wadliwa jest natomiast prowadzona z naruszeniem wymogów formalnych określonych w przepisach. Może chodzić przykładowo o brak wymaganych elementów ewidencji, nieprawidłową kolejność zapisów, brak wymaganych dowodów księgowych, prowadzenie dokumentacji w niewłaściwej formie albo naruszenie zasad dotyczących terminowości dokonywania wpisów.
Nie każda pomyłka w księgach automatycznie oznacza odpowiedzialność z art. 60 KKS. Znaczenie ma charakter uchybienia, jego zakres, stopień społecznej szkodliwości czynu oraz wina sprawcy. W praktyce ocena zależy od konkretnego stanu faktycznego i zgromadzonych dowodów.
Odpowiedzialność za nieprowadzenie ksiąg
Zgodnie z art. 60 § 1 Kodeksu karnego skarbowego osoba, która wbrew obowiązkowi nie prowadzi księgi, prowadzi ją nierzetelnie lub wadliwie, podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych. Cytat: „Kto wbrew obowiązkowi nie prowadzi księgi, prowadzi ją nierzetelnie lub w sposób wadliwy, podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych”.
Art. 60 § 2 Kodeksu karnego skarbowego obejmuje również naruszenie obowiązku przechowywania księgi w miejscu wykonywania działalności lub w miejscu wskazanym przez podatnika jako jego siedziba, przedstawicielstwo albo oddział. W przypadku mniejszej wagi czyn określony w § 1 lub § 2 może zostać zakwalifikowany jako wykroczenie skarbowe, za które wymierza się grzywnę na zasadach właściwych dla wykroczeń skarbowych.
Odpowiedzialność karnoskarbowa dotyczy osoby fizycznej. W spółkach i innych podmiotach gospodarczych istotne jest ustalenie osoby, która zajmowała się sprawami gospodarczymi, w szczególności finansowymi, danego podmiotu. Samo powierzenie prowadzenia ksiąg biuru rachunkowemu nie przesądza o zwolnieniu z odpowiedzialności osoby zobowiązanej do zajmowania się sprawami finansowymi podmiotu, zwłaszcza gdy miała ona wiedzę o nieprawidłowościach albo nie zapewniła właściwej organizacji rozliczeń.
Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika?
Pomoc prawna może być potrzebna już po otrzymaniu zawiadomienia o kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej albo wezwania do przedstawienia ksiąg i dokumentów. Szybka analiza obowiązków ewidencyjnych pozwala ocenić, czy uchybienia mają charakter formalny, czy mogą zostać uznane za nierzetelne prowadzenie ksiąg.
Wsparcie prawnika jest istotne także wtedy, gdy organ wszczyna postępowanie karne skarbowe, przesłuchuje przedsiębiorcę lub pracowników, zabezpiecza dokumentację albo kwestionuje prawidłowość rozliczeń VAT, PIT lub CIT. Właściwie przygotowane wyjaśnienia i dokumenty mogą mieć znaczenie dla oceny winy, stopnia społecznej szkodliwości czynu oraz możliwości zastosowania instytucji przewidzianych w Kodeksie karnym skarbowym.
Wczesna konsultacja może ograniczyć ryzyko błędów procesowych, sporów z organami, odpowiedzialności karnoskarbowej oraz skutków finansowych związanych z zaległością podatkową, odsetkami lub sankcjami administracyjnymi.
Wsparcie kancelarii w sprawach dotyczących nieprowadzenia ksiąg obejmuje w szczególności:
- analizę obowiązków dotyczących prowadzenia i przechowywania ksiąg, ewidencji oraz rejestrów;
- ocenę ryzyka odpowiedzialności na podstawie art. 60 KKS;
- reprezentację w toku kontroli podatkowej i kontroli celno-skarbowej;
- obronę w postępowaniu karnym skarbowym;
- przygotowanie wyjaśnień, pism procesowych i zastrzeżeń do protokołu;
- analizę możliwości złożenia korekty deklaracji lub podjęcia innych działań naprawczych.
Potrzebujesz pomocy w sprawie dotyczącej nieprowadzenia ksiąg? Skontaktuj się z nami.