Obrót gotówkowy to wszelkie transakcje, w których płatność dokonywana jest w formie banknotów lub monet, z pominięciem instrumentów bezgotówkowych takich jak przelewy, karty płatnicze czy płatności elektroniczne. W ujęciu prawnym pojęcie to obejmuje zarówno płatności dokonywane pomiędzy przedsiębiorcami, jak i transakcje między przedsiębiorcą a konsumentem, podlegające określonym obowiązkom dokumentacyjnym oraz limitom wynikającym z przepisów podatkowych i finansowych.
Obrót gotówkowy ma istotne znaczenie w systemie nadzoru podatkowego, ponieważ wysoka udział gotówki w transakcjach zwiększa ryzyko ukrywania przychodów, nieujawnionych obrotów oraz funkcjonowania szarej strefy. Z tego względu ustawodawca wprowadza stopniowe ograniczenia dotyczące dopuszczalnego poziomu transakcji gotówkowych, zwłaszcza w relacjach B2B.
Kluczowe aspekty pojęcia obrót gotówkowy
Jednym z kluczowych elementów obrotu gotówkowego jest obowiązujący limit płatności gotówkowych pomiędzy przedsiębiorcami – jego przekroczenie skutkuje brakiem możliwości zaliczenia płatności do kosztów uzyskania przychodów. Regulacje te mają na celu zwiększenie transparentności obrotu gospodarczego i utrudnienie ukrywania dochodów.
Ponadto transakcje gotówkowe podlegają obowiązkowi ewidencjonowania na kasach fiskalnych, a przedsiębiorcy są zobowiązani do wydawania paragonów lub faktur dokumentujących sprzedaż. Organy podatkowe monitorują obrót gotówkowy poprzez kontrole celno-skarbowe, porównanie danych ewidencyjnych oraz analizę ryzyka, m.in. z wykorzystaniem systemu STIR.
Przykłady użycia pojęcia obrót gotówkowy
Przykładem obrotu gotówkowego jest płatność za usługi budowlane wykonana przez klienta indywidualnego bezpośrednio wykonawcy w gotówce. Chociaż transakcja może być legalna, przedsiębiorca ma obowiązek jej udokumentowania i ujęcia w ewidencji sprzedaży.
Inny przykład dotyczy firm dokonujących między sobą rozliczeń gotówkowych przekraczających ustawowy limit – takie płatności nie mogą zostać zaliczone do kosztów prowadzenia działalności i mogą wzbudzać zainteresowanie organów skarbowych w kontekście ryzyka nieujawnionego dochodu.