Czym są podmioty powiązane?
Podmioty powiązane to osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne, między którymi występują relacje mogące wpływać na sposób ustalania warunków współpracy gospodarczej. Powiązania mogą mieć charakter kapitałowy, osobowy, rodzinny, majątkowy, organizacyjny albo wynikać ze stosunku pracy.
Pojęcie to ma szczególne znaczenie w prawie podatkowym, zwłaszcza w regulacjach dotyczących cen transferowych. Przepisy mają zapobiegać sytuacjom, w których podmioty pozostające pod wspólną kontrolą lub wpływem ustalają ceny, wynagrodzenia, terminy płatności albo inne warunki transakcji w sposób odbiegający od warunków rynkowych. W rezultacie mogłoby dojść do zaniżenia podstawy opodatkowania lub przeniesienia dochodu do innego podmiotu.
Definicja podmiotów powiązanych nie jest jednak identyczna we wszystkich ustawach. Inne znaczenie może mieć na gruncie podatków dochodowych, inne w podatku od towarów i usług, a jeszcze inne w przepisach rachunkowych lub regulacjach dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy. Dlatego ocena istnienia powiązań wymaga zawsze odniesienia do konkretnych przepisów i rodzaju analizowanej transakcji.
Jak powstają powiązania między podmiotami?
W podatkach dochodowych kluczowe są regulacje dotyczące znaczącego wpływu jednego podmiotu na drugi. Może on wynikać między innymi z bezpośredniego lub pośredniego udziału w kapitale, prawa głosu albo prawa do udziału w zyskach. Co do zasady znaczący wpływ w tym zakresie wiąże się z posiadaniem co najmniej 25% udziałów w kapitale, praw głosu lub praw do udziału w zyskach. Znaczący wpływ może także wynikać z faktycznej zdolności osoby fizycznej do podejmowania kluczowych decyzji gospodarczych w danym podmiocie.
Powiązanie może występować również wtedy, gdy ta sama osoba lub grupa osób wywiera znaczący wpływ na dwa odrębne przedsiębiorstwa. Istotne są także relacje rodzinne. Na potrzeby przepisów o cenach transferowych znaczenie mogą mieć związki małżeńskie, pokrewieństwo lub powinowactwo do drugiego stopnia oraz relacje wynikające z przysposobienia, opieki lub kurateli.
W VAT przepisy pozwalają organom podatkowym badać powiązania rodzinne, kapitałowe, majątkowe oraz wynikające ze stosunku pracy. Powiązanie kapitałowe może wystąpić w szczególności, gdy jedna osoba bezpośrednio lub pośrednio uczestniczy w zarządzaniu, kontroli albo posiada udziały w drugim podmiocie – podstawę prawną stanowi art. 32 ustawy o VAT.
Dlaczego status podmiotów powiązanych ma znaczenie?
Najważniejszym skutkiem powiązań jest co do zasady konieczność stosowania zasady ceny rynkowej. Oznacza ona, że warunki transakcji między podmiotami powiązanymi powinny odpowiadać warunkom, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane w porównywalnych okolicznościach.
Dotyczy to nie tylko sprzedaży towarów. Analizie mogą podlegać również pożyczki, poręczenia, usługi zarządcze, licencje, najem, dzierżawa, finansowanie wewnątrzgrupowe, restrukturyzacje oraz rozliczenia kosztów wspólnych. W praktyce szczególne ryzyko dotyczy transakcji, w których trudno bezpośrednio porównać warunki z ofertami dostępnymi na rynku.
W określonych przypadkach podatnik może być zobowiązany do przygotowania dokumentacji cen transferowych, złożenia informacji o cenach transferowych lub sporządzenia analizy potwierdzającej rynkowy charakter rozliczeń. Zakres obowiązków zależy między innymi od rodzaju transakcji, jej wartości, statusu stron oraz obowiązujących zwolnień. Nie każda relacja między wspólnikiem a spółką automatycznie prowadzi do takich samych obowiązków dokumentacyjnych.
Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika?
Pomoc prawnika może być potrzebna przed zawarciem umowy pomiędzy spółkami należącymi do jednej grupy, wspólnikiem i spółką, przedsiębiorcą a członkiem jego rodziny lub podmiotami zarządzanymi przez te same osoby. Warto przeanalizować powiązania także przed udzieleniem pożyczki, ustanowieniem zabezpieczenia, sprzedażą składników majątku, zmianą modelu rozliczeń albo reorganizacją grupy kapitałowej.
Wczesna konsultacja pozwala ustalić, czy strony są podmiotami powiązanymi, jakie obowiązki podatkowe mogą powstać oraz jak udokumentować rynkowy charakter transakcji. Może to ograniczyć ryzyko zakwestionowania rozliczeń przez organ podatkowy, doszacowania dochodu, powstania zaległości podatkowej lub odpowiedzialności osób odpowiedzialnych za rozliczenia spółki.
Wsparcie kancelarii w zakresie podmiotów powiązanych obejmuje w szczególności:
- analizę relacji kapitałowych, osobowych, rodzinnych i organizacyjnych;
- ocenę, czy dana transakcja jest transakcją kontrolowaną;
- weryfikację umów zawieranych między podmiotami powiązanymi;
- wsparcie w zakresie cen transferowych i obowiązków dokumentacyjnych;
- reprezentację w toku kontroli podatkowej oraz postępowania podatkowego;
- ocenę ryzyk związanych z rozliczeniami VAT i podatków dochodowych.
Potrzebujesz pomocy w ocenie powiązań między podmiotami? Skontaktuj się z nami.