Czym jest postanowienie w postępowaniu podatkowym?
Postanowienie w postępowaniu podatkowym jest aktem procesowym wydawanym przez organ podatkowy w sprawach, które pojawiają się w toku prowadzonego postępowania, ale co do zasady nie rozstrzygają bezpośrednio o wysokości podatku ani o istnieniu zobowiązania podatkowego. Podstawę prawną wydawania postanowień stanowi przede wszystkim art. 216 Ordynacji podatkowej.
Postanowienie służy organizacji i prowadzeniu postępowania podatkowego. Organ może w tej formie między innymi wyznaczyć termin do dokonania określonej czynności, dopuścić dowód, odmówić przeprowadzenia dowodu, zawiesić postępowanie, odmówić przywrócenia terminu albo rozstrzygnąć wniosek strony dotyczący kwestii proceduralnej.
Nie każde postanowienie ma takie samo znaczenie dla podatnika. Część z nich dotyczy spraw technicznych lub dowodowych, natomiast inne mogą istotnie wpływać na możliwość obrony praw strony, termin zakończenia postępowania albo zakres materiału dowodowego ocenianego przez organ. Z tego względu treść otrzymanego postanowienia powinna być analizowana nie tylko pod kątem samego rozstrzygnięcia, lecz także pouczenia o dostępnych środkach zaskarżenia.
Czym zajmuje się postanowienie w postępowaniu podatkowym?
Postanowienia są wydawane w toku postępowania podatkowego przed organami takimi jak naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celno-skarbowego, wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo dyrektor izby administracji skarbowej. Mogą dotyczyć zarówno spraw osób fizycznych, jak i przedsiębiorców oraz innych podmiotów obowiązanych do rozliczeń podatkowych.
W praktyce postanowienie może dotyczyć między innymi:
- wszczęcia lub odmowy wszczęcia określonego postępowania w przypadkach wskazanych w przepisach;
- zawieszenia postępowania podatkowego albo podjęcia postępowania po ustaniu przyczyny zawieszenia;
- przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej lub odmowy jego przywrócenia;
- przeprowadzenia dowodu z dokumentów, zeznań świadków, opinii biegłego lub oględzin;
- odmowy uwzględnienia wniosku dowodowego;
- wyłączenia pracownika organu, organu podatkowego albo biegłego;
- nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności;
- zaliczenia wpłaty, nadpłaty lub zwrotu podatku na poczet zaległości podatkowych.
Postanowienie powinno spełniać wymagania formalne przewidziane w art. 217 Ordynacji podatkowej. W zależności od rodzaju sprawy dokument powinien wskazywać między innymi organ podatkowy, datę wydania, oznaczenie strony, podstawę prawną, rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli jest wymagane. Istotnym elementem jest również pouczenie o prawie wniesienia zażalenia lub skargi do sądu administracyjnego, gdy taki środek przysługuje.
Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika?
Pomoc prawnika może być potrzebna przede wszystkim wtedy, gdy postanowienie ogranicza możliwość przedstawienia dowodów, wydłuża postępowanie, nakłada obowiązki procesowe albo wiąże się z ryzykiem wydania niekorzystnej decyzji podatkowej. Szczególnej analizy wymagają postanowienia dotyczące odmowy przeprowadzenia istotnego dowodu, zawieszenia postępowania, przywrócenia terminu, rygoru natychmiastowej wykonalności oraz zaliczenia środków na zaległości podatkowe.
Nie każde postanowienie można zaskarżyć samodzielnie. Zgodnie z art. 236 Ordynacji podatkowej zażalenie przysługuje tylko wtedy, gdy przepisy wyraźnie tak stanowią. Termin na wniesienie zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie – wynika to z art. 236 § 2 Ordynacji podatkowej. Brak możliwości wniesienia zażalenia nie zawsze oznacza, że strona nie może kwestionować rozstrzygnięcia. W określonych sytuacjach zarzuty dotyczące postanowienia można podnieść w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie.
Szybka konsultacja po doręczeniu postanowienia pozwala ustalić, czy organ prawidłowo zastosował przepisy proceduralne, czy termin na reakcję jeszcze biegnie oraz jakie działania mogą zabezpieczyć interes podatnika. Ma to znaczenie zwłaszcza w sprawach dotyczących zaległości podatkowych, rozliczeń VAT, podatku dochodowego, podatku od nieruchomości lub odpowiedzialności osób zarządzających przedsiębiorstwem.
Znaczenie postanowienia dla dalszego postępowania
Postanowienie nie jest tym samym co decyzja podatkowa. Decyzja co do zasady rozstrzyga sprawę podatkową w całości albo w części, na przykład określa wysokość zobowiązania podatkowego lub odmawia stwierdzenia nadpłaty. Postanowienie dotyczy natomiast co do zasady kwestii incydentalnych, proceduralnych lub pomocniczych. Granica między skutkami obu aktów może jednak być dla podatnika istotna, ponieważ od rodzaju aktu zależą dostępne środki zaskarżenia i terminy procesowe.
Nieprawidłowe zignorowanie postanowienia może prowadzić do utraty możliwości wniesienia zażalenia, pominięcia istotnego dowodu albo utrudnienia późniejszego kwestionowania decyzji podatkowej. Z kolei nieuzasadnione wniesienie środka zaskarżenia może nie przynieść skutku, jeżeli przepisy nie przewidują zażalenia na dane rozstrzygnięcie. Dlatego ocena postanowienia wymaga uwzględnienia jego treści, podstawy prawnej, etapu postępowania oraz skutków dla sytuacji strony.
Wsparcie kancelarii w zakresie postanowień podatkowych obejmuje w szczególności:
- analizę postanowień wydawanych przez organy podatkowe;
- ocenę dopuszczalności i terminu wniesienia zażalenia;
- sporządzanie zażaleń, wniosków dowodowych i pism procesowych;
- reprezentację podatników w postępowaniu podatkowym i odwoławczym;
- ocenę wpływu postanowień na przyszłą decyzję podatkową;
- przygotowanie argumentacji na potrzeby postępowania przed sądem administracyjnym.
Potrzebujesz pomocy w ocenie postanowienia w postępowaniu podatkowym? Skontaktuj się z nami.