Czym jest procedura wzajemnego porozumiewania się (MAP)?
Procedura wzajemnego porozumiewania się, określana skrótem MAP od angielskiego Mutual Agreement Procedure, jest mechanizmem rozwiązywania sporów podatkowych pomiędzy państwami. Jej celem jest usunięcie opodatkowania niezgodnego z właściwą umową o unikaniu podwójnego opodatkowania, w szczególności sytuacji, w której ten sam dochód został lub może zostać opodatkowany w dwóch jurysdykcjach.
MAP nie jest typowym postępowaniem sądowym ani klasycznym postępowaniem podatkowym prowadzonym wyłącznie pomiędzy podatnikiem a organem podatkowym. Podatnik inicjuje procedurę, przedstawiając sprawę właściwemu organowi państwa, ale zasadnicze rozmowy prowadzone są pomiędzy właściwymi władzami zainteresowanych państw. W Polsce znaczenie mają w tym zakresie przede wszystkim postanowienia umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, art. 25 Modelowej Konwencji OECD, Konwencja Arbitrażowa UE oraz przepisy ustawy z 16 października 2019 r. o rozstrzyganiu sporów dotyczących podwójnego opodatkowania oraz zawieraniu uprzednich porozumień cenowych.
Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 25 ust. 1 Modelowej Konwencji OECD podatnik może przedstawić sprawę właściwemu organowi któregokolwiek z umawiających się państw, jeżeli uważa, że działania jednego lub obu państw prowadzą lub doprowadzą do opodatkowania niezgodnego z umową. W wielu obowiązujących umowach podatkowych możliwe jest jednak złożenie sprawy tylko do właściwego organu państwa rezydencji podatnika, a w określonych przypadkach dyskryminacji – państwa obywatelstwa. Przepis modelowy wskazuje również termin trzech lat od pierwszego zawiadomienia o działaniu skutkującym takim opodatkowaniem, o ile dana umowa podatkowa przewiduje analogiczne rozwiązanie.
Czego dotyczy procedura MAP?
Procedura MAP jest stosowana przede wszystkim w sprawach transgranicznych, w których powstaje ryzyko podwójnego opodatkowania albo rozbieżnego zastosowania umowy podatkowej przez dwa państwa. W praktyce często dotyczy korekt cen transferowych, przypisania dochodu do zagranicznego zakładu, ustalenia miejsca rezydencji podatkowej, kwalifikacji płatności jako dywidend, odsetek, należności licencyjnych lub zysków przedsiębiorstwa, a także sporów dotyczących podatku u źródła.
Przykładem sprawy objętej MAP może być sytuacja, w której administracja podatkowa jednego państwa podwyższa dochód spółki z tytułu transakcji z podmiotem powiązanym, a drugie państwo nie dokonuje odpowiedniej korekty u podmiotu powiązanego. W efekcie ta sama część dochodu ekonomicznie zostaje opodatkowana dwukrotnie. MAP ma umożliwić organom obu państw uzgodnienie sposobu wyeliminowania takiego skutku, o ile pozwalają na to właściwe przepisy i okoliczności sprawy.
Procedura ta może mieć również znaczenie dla osób fizycznych, zwłaszcza w przypadku sporów o rezydencję podatkową, opodatkowania wynagrodzeń za pracę za granicą, dochodów członków zarządu, świadczeń emerytalnych lub dochodów z działalności wykonywanej w więcej niż jednym państwie. W takich sprawach kluczowe jest prawidłowe ustalenie, która umowa podatkowa ma zastosowanie oraz czy organy podatkowe interpretują jej postanowienia w sposób spójny.
Kiedy warto skorzystać z procedury MAP?
Wniosek o wszczęcie procedury MAP warto rozważyć wtedy, gdy działania organu podatkowego w Polsce lub za granicą prowadzą do realnego ryzyka opodatkowania niezgodnego z umową, w tym podwójnego opodatkowania. Może to nastąpić po kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej, wydaniu decyzji podatkowej, zakwestionowaniu rozliczeń z podmiotami powiązanymi, odmowie zastosowania preferencji z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo po pobraniu podatku u źródła w wysokości wyższej niż wynikająca z umowy.
Dla przedsiębiorców MAP może być istotnym narzędziem ochrony w sporach dotyczących międzynarodowych struktur działalności, finansowania wewnątrzgrupowego, licencji, usług niematerialnych, dystrybucji, produkcji kontraktowej lub funkcjonowania zagranicznych oddziałów. Dla osób prywatnych procedura może mieć znaczenie w sprawach migracji podatkowej, pracy zdalnej wykonywanej z innego państwa, przeniesienia centrum interesów życiowych lub jednoczesnego uznania za rezydenta przez dwa państwa.
Szybka konsultacja z prawnikiem lub doradcą podatkowym ma w sprawach MAP szczególne znaczenie. Pozwala ocenić, czy spór rzeczywiście dotyczy opodatkowania niezgodnego z umową, czy zachowany jest termin na złożenie wniosku, jakie dokumenty należy przygotować oraz czy równolegle trzeba prowadzić postępowanie krajowe, na przykład odwoławcze lub sądowoadministracyjne. Brak właściwej reakcji może skutkować utrwaleniem podwójnego opodatkowania, ograniczeniem możliwości odzyskania podatku, naliczeniem odsetek albo pogorszeniem pozycji procesowej podatnika.
Jak przebiega procedura MAP?
Procedura rozpoczyna się od złożenia wniosku do właściwego organu. Wniosek powinien precyzyjnie opisywać stan faktyczny, wskazywać państwa objęte sporem, lata podatkowe, kwoty objęte opodatkowaniem oraz przepisy umowy podatkowej, które zdaniem podatnika zostały zastosowane nieprawidłowo. Istotne jest także przedstawienie dokumentów potwierdzających stanowisko podatnika, takich jak decyzje podatkowe, protokoły kontroli, umowy, analizy cen transferowych, certyfikaty rezydencji, korespondencja z organami oraz kalkulacje podatkowe.
Po przyjęciu sprawy właściwy organ ocenia, czy może rozwiązać problem jednostronnie. Jeżeli nie jest to możliwe, kontaktuje się z właściwym organem drugiego państwa. Podatnik zwykle nie bierze bezpośredniego udziału w negocjacjach między państwami, ale może być wzywany do przedstawiania dodatkowych informacji. Wynik MAP zależy od treści właściwej umowy podatkowej, stanowisk administracji obu państw oraz jakości materiału dowodowego.
Wsparcie kancelarii w zakresie procedury MAP
Wsparcie kancelarii w zakresie procedury wzajemnego porozumiewania się obejmuje w szczególności:
- ocenę, czy dana sprawa kwalifikuje się do procedury MAP,
- analizę właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania,
- przygotowanie wniosku o wszczęcie procedury oraz uzasadnienia podatkowego,
- kompletowanie dokumentów i materiału dowodowego,
- wsparcie w sprawach dotyczących cen transferowych i podwójnego opodatkowania dochodu,
- koordynację MAP z postępowaniami podatkowymi, kontrolnymi i sądowoadministracyjnymi,
- reprezentację w kontaktach z organami podatkowymi,
- ocenę skutków porozumienia oraz sposobu jego wdrożenia w rozliczeniach podatkowych.
Potrzebujesz pomocy w sprawie procedury wzajemnego porozumiewania się (MAP)? Skontaktuj się z nami.