Przedawnienie karalności w KKS

Przedawnienie karalności w KKS

Na czym polega przedawnienie karalności w KKS?

Przedawnienie karalności w Kodeksie karnym skarbowym oznacza, że po upływie określonego w ustawie czasu sprawca czynu zabronionego nie może już zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej skarbowej. Instytucja ta dotyczy przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych, a jej zasady wynikają przede wszystkim z przepisów Kodeksu karnego skarbowego oraz – w określonym zakresie – z regulacji odnoszących się do należności publicznoprawnych, w szczególności podatków.

Przedawnienie karalności pełni funkcję gwarancyjną. Ustawodawca zakłada, że po upływie określonego czasu prowadzenie postępowania represyjnego traci uzasadnienie. Jednocześnie w sprawach karnoskarbowych przedawnienie bywa bardziej złożone niż w klasycznym prawie karnym, ponieważ może pozostawać w związku z przedawnieniem samej należności publicznoprawnej.

W praktyce ocena, czy doszło do przedawnienia karalności, wymaga analizy rodzaju czynu, daty jego popełnienia, kwalifikacji prawnej, momentu wszczęcia postępowania przeciwko sprawcy oraz zdarzeń wpływających na bieg terminu. Znaczenie ma także to, czy chodzi o uszczuplenie lub narażenie na uszczuplenie należności publicznoprawnej. Podstawą są przepisy Kodeksu karnego skarbowego, w szczególności art. 44 k.k.s.

Jak liczy się terminy przedawnienia karalności?

Zgodnie z art. 44 § 1 k.k.s. karalność przestępstwa skarbowego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło 5 lat. Jeżeli jednak w tym okresie wszczęto postępowanie przeciwko sprawcy, karalność przestępstwa skarbowego ustaje z upływem 5 lat od zakończenia tego podstawowego okresu. W praktyce oznacza to możliwość wydłużenia terminu do 10 lat od popełnienia czynu, jeśli zostały spełnione ustawowe przesłanki.

W przypadku wykroczeń skarbowych terminy są krótsze. Na podstawie art. 44 § 2 k.k.s. karalność wykroczenia skarbowego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok. Jeżeli w tym czasie wszczęto postępowanie przeciwko sprawcy, karalność ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego rocznego okresu. Oznacza to maksymalnie 3 lata od momentu popełnienia czynu.

Istotne znaczenie ma także art. 44 § 3 k.k.s. Przepis ten przewiduje, że gdy dokonanie przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego polega na uszczupleniu albo narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej, bieg przedawnienia karalności nie może zakończyć się przed przedawnieniem tej należności. W praktyce oznacza to, że w sprawach podatkowych, celnych czy akcyzowych ocena przedawnienia karalności często wymaga równoległego zbadania, czy przedawniło się zobowiązanie podatkowe lub inna należność publicznoprawna.

Dlaczego przedawnienie w KKS bywa sporne?

Spory najczęściej dotyczą początku biegu terminu, skuteczności wszczęcia postępowania przeciwko sprawcy oraz wpływu przedawnienia zobowiązania podatkowego na odpowiedzialność karnoskarbową. W orzecznictwie i praktyce organów szczególne znaczenie ma rozróżnienie między wszczęciem postępowania w sprawie a wszczęciem postępowania przeciwko konkretnej osobie. Dla wydłużenia terminu przedawnienia karalności znaczenie ma właśnie wszczęcie postępowania przeciwko sprawcy, a nie jedynie podjęcie ogólnych czynności sprawdzających lub przygotowawczych.

Wątpliwości pojawiają się również wtedy, gdy postępowanie podatkowe, kontrola celno-skarbowa albo postępowanie karne skarbowe toczą się równolegle. Zdarza się, że podatnik koncentruje się wyłącznie na sporze o wysokość zobowiązania, pomijając ryzyko osobistej odpowiedzialności karnoskarbowej członków zarządu, księgowych lub osób odpowiedzialnych za rozliczenia. Tymczasem prawidłowe ustalenie biegu przedawnienia może mieć decydujące znaczenie dla strategii procesowej.

Kiedy warto sprawdzić, czy nastąpiło przedawnienie karalności?

Analiza przedawnienia karalności w KKS jest szczególnie ważna po wszczęciu kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej, postępowania podatkowego albo postępowania karnego skarbowego. Warto ją przeprowadzić również po doręczeniu postanowienia o przedstawieniu zarzutów, przy wezwaniu do złożenia wyjaśnień, przy sporze dotyczącym rozliczeń VAT, CIT, PIT, akcyzy lub cła, a także wtedy, gdy od zdarzenia minęło kilka lat i organ dopiero podejmuje intensywne działania.

Dla przedsiębiorców znaczenie ma to zwłaszcza w sprawach dotyczących rozliczeń spółek, odpowiedzialności członków zarządu, obrotu gotówkowego, nierzetelnych faktur, JPK oraz rozliczeń transgranicznych. Dla osób prywatnych problem może pojawić się przy działalności gospodarczej, rozliczeniach dochodów nieujawnionych, spadkach, darowiznach lub rozliczeniach prowadzonych jako płatnik.

Szybka ocena stanu sprawy może pomóc uniknąć błędów procesowych, niepotrzebnego składania wyjaśnień, które pogarszają sytuację strony, a także pozwala sprawdzić, czy organ działa jeszcze w granicach dopuszczalnej odpowiedzialności karnej skarbowej. W wielu sprawach właściwe podniesienie zarzutu przedawnienia wpływa na możliwość umorzenia postępowania albo ograniczenia ryzyk związanych z odpowiedzialnością osobistą i finansową.

Wsparcie kancelarii w zakresie przedawnienia karalności w KKS obejmuje w szczególności:

• analizę biegu terminów przedawnienia karalności przestępstw skarbowych i wykroczeń skarbowych,
• ocenę związku między przedawnieniem karalności a przedawnieniem zobowiązań podatkowych,
• weryfikację skuteczności czynności organów wpływających na bieg terminów,
• reprezentację w postępowaniu karnym skarbowym, podatkowym i kontrolnym,
• przygotowanie pism procesowych, zarzutów i stanowisk dotyczących przedawnienia,
• doradztwo dla członków zarządu, przedsiębiorców, księgowych i osób odpowiedzialnych za rozliczenia.

Potrzebna jest pomoc w ocenie, czy doszło do przedawnienia karalności w KKS? Skontaktuj się z nami.

Zobacz więcej

• Odpowiedzialność karnoskarbowa
• Postępowanie karne skarbowe
• Kontrola celno-skarbowa
• Ordynacja podatkowa