Na czym polega utrudnianie czynności kontrolnych?
Utrudnianie czynności kontrolnych jest czynem zabronionym określonym w art. 83 Kodeksu karnego skarbowego. Polega na udaremnianiu albo utrudnianiu wykonania czynności służbowych osobie uprawnionej do przeprowadzenia czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej lub audytu.
Przepis ma chronić prawidłowy przebieg działań podejmowanych przez organy Krajowej Administracji Skarbowej. Odpowiedzialność może powstać nie tylko wtedy, gdy kontrola zostanie całkowicie uniemożliwiona, ale również wtedy, gdy zachowanie danej osoby spowalnia, komplikuje lub ogranicza jej przeprowadzenie.
Art. 83 KKS wskazuje przykładowe zachowania mogące stanowić utrudnianie czynności kontrolnych. Należą do nich w szczególności nieokazanie księgi lub innego dokumentu dotyczącego prowadzonej działalności gospodarczej, a także niszczenie, uszkadzanie, usuwanie lub ukrywanie dokumentów. Katalog tych zachowań nie jest zamknięty, dlatego znaczenie ma rzeczywisty wpływ określonego działania albo zaniechania na przebieg kontroli.
Jakie zachowania mogą prowadzić do odpowiedzialności z art. 83 KKS?
Odpowiedzialność karnoskarbowa może wiązać się między innymi z celowym ukrywaniem dokumentacji księgowej, odmową wydania dokumentów objętych prawidłowym żądaniem organu albo usuwaniem danych elektronicznych istotnych dla sprawy. Ryzyko może dotyczyć również nieprzekazania informacji, których udzielenie jest obowiązkiem wynikającym z przepisów i statusu osoby uczestniczącej w postępowaniu. Odpowiedzialność nie może jednak wynikać wyłącznie ze skorzystania z prawa do odmowy składania wyjaśnień lub odpowiedzi w zakresie przewidzianym przepisami.
W praktyce ocena sprawy wymaga ustalenia, czy organ był uprawniony do żądania określonych dokumentów lub informacji, czy czynności były prowadzone prawidłowo oraz czy dana osoba mogła realnie wykonać obowiązek. Nie każde opóźnienie w przekazaniu dokumentów będzie automatycznie oznaczało popełnienie czynu zabronionego. Znaczenie mogą mieć na przykład obiektywna niedostępność dokumentacji, awaria systemu, choroba osoby odpowiedzialnej za rozliczenia albo konieczność odtworzenia danych.
Co do zasady odpowiedzialność za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe wymaga umyślności, chyba że Kodeks karny skarbowy wyraźnie przewiduje odpowiedzialność za nieumyślność. Dlatego konieczne jest zbadanie nie tylko samego skutku w postaci utrudnienia kontroli, lecz także zamiaru i okoliczności działania danej osoby.
Jaka kara grozi za utrudnianie czynności kontrolnych?
Art. 83 § 1 KKS przewiduje za udaremnianie lub utrudnianie czynności służbowej karę grzywny do 720 stawek dziennych. Wysokość stawki dziennej oraz jej liczba są ustalane przez sąd z uwzględnieniem okoliczności sprawy i sytuacji majątkowej sprawcy. Podstawę prawną stanowi art. 83 Kodeksu karnego skarbowego.
Postępowanie w sprawie może wiązać się także z koniecznością składania wyjaśnień przed organem prowadzącym postępowanie przygotowawcze lub przed sądem. W zależności od ustaleń sprawa może dotyczyć zarówno osoby prowadzącej działalność gospodarczą, jak i osoby zajmującej się księgowością, zarządzaniem przedsiębiorstwem lub obiegiem dokumentów.
Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika?
Pomoc prawna może być potrzebna już na etapie prowadzenia czynności sprawdzających, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej. Szczególnie istotne jest szybkie ustalenie zakresu żądania organu, terminów na przedstawienie dokumentów oraz osoby zobowiązanej do kontaktu z kontrolującymi.
Konsultacja z prawnikiem może pomóc uniknąć nieprawidłowej odmowy wydania dokumentów, złożenia nieprzemyślanych wyjaśnień albo działań, które mogą zostać ocenione jako celowe utrudnianie kontroli. Jednocześnie pozwala zweryfikować, czy żądania organu mieszczą się w granicach prowadzonej procedury i czy kontrolowany może skorzystać z przysługujących mu uprawnień.
Wsparcie kancelarii w zakresie spraw dotyczących utrudniania czynności kontrolnych może obejmować w szczególności:
- analizę uprawnień organu i obowiązków kontrolowanego,
- przygotowanie odpowiedzi na wezwania oraz wyjaśnień,
- reprezentację w toku kontroli i postępowania karnoskarbowego,
- ocenę ryzyka odpowiedzialności osób zarządzających i pracowników,
- sporządzanie zastrzeżeń do protokołu oraz środków zaskarżenia.
Potrzebujesz pomocy w sprawie dotyczącej kontroli lub odpowiedzialności karnoskarbowej? Skontaktuj się z nami.