Czym jest zwrot i umorzenie należności celnych?
Zwrot i umorzenie należności celnych to instytucje prawa celnego, które pozwalają skorygować sytuację, w której importer, eksporter lub inny dłużnik celny zapłacił należności celne nienależnie albo został zobowiązany do ich zapłaty, mimo że istnieją podstawy do odstąpienia od poboru. Zasady te wynikają przede wszystkim z unijnego kodeksu celnego, czyli rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013.
Zwrot należności celnych oznacza oddanie kwoty, która została już zapłacona organowi celnemu. Umorzenie należności celnych polega natomiast na odstąpieniu od poboru kwoty należności przywozowych lub wywozowych, która odpowiada długowi celnemu i nie została jeszcze uregulowana. W praktyce oba mechanizmy służą temu samemu celowi – przywróceniu prawidłowego rozliczenia celnego, jeżeli pobór należności był nieuzasadniony albo szczególne okoliczności przemawiają za ich niepobieraniem.
Należności celne mogą obejmować w szczególności cło przywozowe lub wywozowe. W sprawach importowych rozliczenie celne często łączy się również z podatkiem VAT od importu, akcyzą, klasyfikacją taryfową towaru, pochodzeniem towaru, wartością celną oraz zastosowaniem preferencji taryfowych. Dlatego sprawa o zwrot lub umorzenie należności celnych wymaga zwykle analizy dokumentów handlowych, transportowych, celnych i księgowych.
Kiedy możliwy jest zwrot lub umorzenie należności celnych?
Podstawowe przesłanki zwrotu i umorzenia należności celnych określa art. 116 unijnego kodeksu celnego. Przepis ten przewiduje kilka głównych kategorii przypadków, w których organ celny może dokonać zwrotu albo umorzenia. Należą do nich między innymi zawyżenie należności celnych, wadliwość towaru lub niezgodność towaru z warunkami umowy, błąd właściwych organów, szczególne sytuacje uzasadnione zasadami słuszności, a także unieważnienie zgłoszenia celnego po zapłacie należności.
Do zawyżenia należności celnych może dojść na przykład wtedy, gdy zastosowano nieprawidłową stawkę celną, błędnie ustalono kod taryfy celnej CN/TARIC, nie uwzględniono preferencyjnego pochodzenia towaru albo przyjęto niewłaściwą wartość celną. Zwrot może być zasadny również wtedy, gdy po odprawie celnej okaże się, że dokumenty potwierdzające preferencję taryfową były prawidłowe, lecz nie zostały uwzględnione przy pierwotnym zgłoszeniu.
Odrębną kategorią są towary wadliwe albo niezgodne z warunkami kontraktu. Może to dotyczyć sytuacji, w której sprowadzone towary nie odpowiadają zamówieniu, są uszkodzone, nie mają uzgodnionych parametrów albo zostają zwrócone dostawcy. W takim przypadku znaczenie mają nie tylko dokumenty celne, ale także umowa, korespondencja z kontrahentem, reklamacje, dokumenty magazynowe, potwierdzenia zwrotu lub zniszczenia towaru oraz dowody rozliczeń handlowych.
Zwrot lub umorzenie może być rozważane także wtedy, gdy obowiązek zapłaty lub dopłaty należności wynika z błędu organu, którego przedsiębiorca działający w dobrej wierze nie mógł racjonalnie wykryć. W praktyce jest to jedna z bardziej wymagających podstaw, ponieważ konieczne jest wykazanie zarówno błędu organu, jak i należytej staranności po stronie dłużnika.
Jak wygląda procedura zwrotu lub umorzenia należności celnych?
Postępowanie najczęściej rozpoczyna się od złożenia wniosku do właściwego organu celnego. Wniosek powinien wskazywać podstawę żądania, kwotę należności objętą zwrotem albo umorzeniem, dane zgłoszenia celnego oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Kluczowe znaczenie ma kompletność dokumentacji, ponieważ organ bada, czy spełnione zostały warunki przewidziane w przepisach unijnych i krajowych.
Termin na złożenie wniosku zależy od podstawy zwrotu lub umorzenia. Zgodnie z art. 121 unijnego kodeksu celnego, w wielu przypadkach wniosek składa się w terminie 3 lat od dnia powiadomienia o długu celnym. W przypadku towarów wadliwych lub niezgodnych z warunkami umowy termin ten wynosi 1 rok od dnia powiadomienia o długu celnym. Są to terminy wynikające z prawa unijnego, dlatego ich przekroczenie może istotnie ograniczyć możliwość skutecznego dochodzenia zwrotu lub umorzenia.
Organ celny analizuje wniosek, może żądać dodatkowych wyjaśnień, dokumentów lub przeprowadzić weryfikację zgłoszenia celnego. W określonych sprawach znaczenie mogą mieć także wcześniejsze decyzje dotyczące klasyfikacji taryfowej, wiążąca informacja taryfowa, świadectwa pochodzenia, faktury, specyfikacje techniczne, dokumenty transportowe oraz dowody zapłaty należności.
Kiedy warto skorzystać z pomocy prawnika?
Pomoc prawnika warto rozważyć wtedy, gdy organ celny zakwestionował rozliczenie importu, odmówił zwrotu należności, wszczął kontrolę celno-skarbową albo gdy przedsiębiorca sam zidentyfikował błąd w zgłoszeniu celnym. Wsparcie może być potrzebne także przy większej liczbie zgłoszeń, powtarzalnym imporcie towarów, sporach dotyczących klasyfikacji CN, wartości celnej, pochodzenia towarów lub stosowania preferencji taryfowych.
Szybka konsultacja z prawnikiem może pomóc uniknąć błędów proceduralnych, przekroczenia terminów, złożenia niepełnego wniosku albo przedstawienia argumentacji, która nie odpowiada przesłankom przewidzianym w unijnym kodeksie celnym. Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy sprawa obejmuje znaczne kwoty, ryzyko zaległości podatkowych, odsetek, sankcji administracyjnych lub odpowiedzialności karnoskarbowej.
Wsparcie kancelarii w zakresie zwrotu i umorzenia należności celnych
Wsparcie kancelarii w zakresie zwrotu i umorzenia należności celnych obejmuje w szczególności:
- analizę zgłoszeń celnych, decyzji i dokumentów importowych,
- ocenę podstaw do zwrotu lub umorzenia należności celnych,
- przygotowanie wniosku o zwrot albo umorzenie należności,
- opracowanie argumentacji dotyczącej klasyfikacji taryfowej, pochodzenia lub wartości celnej,
- reprezentację w postępowaniu przed organami celnymi i celno-skarbowymi,
- przygotowanie odwołań, skarg do sądu administracyjnego oraz pism procesowych,
- ocenę ryzyk podatkowych i karnoskarbowych związanych z rozliczeniami celnymi.
Potrzebujesz pomocy w sprawie zwrotu lub umorzenia należności celnych? Skontaktuj się z nami.