Globalny podatek minimalny (Pillar Two): co sprawdzi KAS?
16.11.2026
Globalny podatek minimalny, określany jako Pillar Two, to mechanizm zapewniający efektywne opodatkowanie dużych grup kapitałowych na poziomie co najmniej 15%. Jeżeli efektywna stawka podatkowa w danej jurysdykcji jest niższa, może powstać obowiązek zapłaty podatku wyrównawczego. W Polsce zasady te reguluje ustawa z 6 listopada 2024 r. o wyrównawczym opodatkowaniu jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych [1].
Nowe obowiązki dotyczą co do zasady grup, których skonsolidowane przychody wyniosły co najmniej 750 mln euro w co najmniej dwóch z czterech poprzednich lat obrotowych. Regulacja może dotyczyć zarówno grup międzynarodowych, jak i dużych grup krajowych. Dla zarządów kluczowe jest nie tylko prawidłowe rozliczenie podatku, lecz także przygotowanie danych, dokumentacji i procesów na potrzeby ewentualnej weryfikacji przez Krajową Administrację Skarbową.
Kogo obejmuje podatek minimalny Pillar Two?
Zakres ustawy nie zależy wyłącznie od miejsca siedziby spółki. Istotne znaczenie ma przynależność do grupy oraz skonsolidowane przychody całej grupy. Polski podmiot może zatem być objęty obowiązkami raportowymi lub podatkowymi, nawet gdy zasadnicze decyzje podatkowe są podejmowane przez jednostkę dominującą za granicą.
Ustawa przewiduje wyłączenia dla określonych podmiotów. W praktyce analiza powinna objąć w szczególności trzy grupy wyjątków:
- podmioty rządowe, organizacje międzynarodowe i organizacje non-profit,
- fundusze emerytalne oraz niektóre podmioty związane z działalnością funduszy emerytalnych,
- fundusze inwestycyjne i podmioty inwestujące w nieruchomości.
Wyłączenie nie powinno być zakładane automatycznie. Status podmiotu, struktura własnościowa, rodzaj prowadzonej działalności oraz funkcja pełniona w grupie wymagają odrębnej oceny. Błędne uznanie spółki za wyłączoną może prowadzić do nieprzygotowania deklaracji, informacji albo kalkulacji podatku wyrównawczego.
Co KAS może weryfikować w rozliczeniach Pillar Two?
Weryfikacja może obejmować zarówno formalne wykonanie obowiązków, jak i materialną poprawność danych wykorzystanych do obliczenia efektywnej stawki podatkowej. Nie należy zakładać, że kontrola ograniczy się do samej deklaracji. Dane dla potrzeb Pillar Two są w znacznym stopniu oparte na skonsolidowanej sprawozdawczości finansowej, ale wymagają licznych korekt przewidzianych ustawą.
W ramach czynności sprawdzających, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej albo postępowania podatkowego organ może analizować między innymi:
- czy grupa prawidłowo ustaliła spełnienie progu 750 mln euro;
- czy wszystkie jednostki składowe zostały właściwie zidentyfikowane i przypisane do odpowiedniej jurysdykcji;
- czy prawidłowo obliczono kwalifikowany dochód lub stratę oraz podatki kwalifikowane;
- czy zastosowano właściwe korekty księgowe i podatkowe;
- czy zasadnie zastosowano wyłączenia, uproszczenia albo bezpieczne przystanie;
- czy poprawnie określono obowiązek zapłaty krajowego podatku wyrównawczego, podatku wyrównawczego od niedostatecznie opodatkowanych zysków albo podatku wyrównawczego od jednostki dominującej;
- czy informacje i zeznania zostały przekazane w terminie oraz przez właściwy podmiot.
W praktyce szczególnie istotna będzie spójność danych. Organ może porównywać informacje przekazane dla celów Pillar Two z deklaracjami CIT, dokumentacją cen transferowych, sprawozdaniami finansowymi, raportowaniem MDR oraz danymi wynikającymi z raportowania grupowego. Rozbieżność nie przesądza o nieprawidłowości, ale powinna być możliwa do wyjaśnienia i udokumentowania.
Kontrola celno-skarbowa a obowiązki dokumentacyjne spółki
Kontrola celno-skarbowa może objąć rozliczenia podatku wyrównawczego. Jej celem jest m.in. sprawdzenie przestrzegania przepisów prawa podatkowego. Podstawę proceduralną stanowi ustawa o Krajowej Administracji Skarbowej, a w zakresie nieuregulowanym także Ordynacja podatkowa [2], [3]. Dla przedsiębiorstwa oznacza to ryzyko szerokiego żądania dokumentów, danych źródłowych i wyjaśnień dotyczących metodologii kalkulacji.
Przedmiotem zainteresowania mogą być nie tylko dokumenty przygotowane w Polsce. KAS może żądać od polskiego podmiotu dokumentów i wyjaśnień istotnych dla jego rozliczenia, w tym danych grupowych, instrukcji konsolidacyjnych, raportów księgowych, kalkulacji podatkowych, uzgodnień z centralą oraz dokumentów potwierdzających status jednostek w strukturze grupy. W grupach międzynarodowych problemem bywa dostęp do informacji pozostających pod kontrolą zagranicznego podmiotu dominującego.
Brak dokumentacji lub ograniczona możliwość wyjaśnienia przyjętych założeń zwiększają ryzyko zakwestionowania kalkulacji. Z perspektywy zarządu istotne jest więc ustalenie, kto odpowiada za pozyskiwanie danych, ich weryfikację, archiwizację i komunikację z organem.
Najważniejsze ryzyka dla zarządu i firmy
Ryzyko Pillar Two ma charakter finansowy, operacyjny i reputacyjny. Zaległość podatkowa może skutkować obowiązkiem zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę. W zależności od stanu faktycznego mogą również powstać konsekwencje na gruncie Kodeksu karnego skarbowego, w szczególności gdy obowiązki deklaracyjne lub informacyjne nie zostaną wykonane prawidłowo [4].
Faktem jest, że odpowiedzialność karna skarbowa dotyczy osób fizycznych, a nie samej spółki. Ocena, czy odpowiedzialność może obciążać członka zarządu, dyrektora finansowego albo inną osobę odpowiedzialną za rozliczenia, zawsze zależy od faktycznego podziału kompetencji, zakresu obowiązków i okoliczności sprawy.
Opinia praktyczna jest natomiast jednoznaczna: wprowadzenie Pillar Two powinno zostać potraktowane jako projekt compliance, a nie wyłącznie zadanie działu podatkowego. W proces powinny być zaangażowane finanse, księgowość, podatki, controlling, IT, dział prawny oraz osoby odpowiedzialne za raportowanie grupowe.
Jak przygotować firmę na kontrolę KAS w zakresie Pillar Two?
Przygotowanie powinno rozpocząć się przed pierwszym obowiązkiem raportowym. Największą wartość ma audyt gotowości, który pozwala zidentyfikować luki danych oraz ustalić, czy polska spółka posiada dostęp do informacji niezbędnych do obrony przyjętych kalkulacji.
- ustalenie podmiotów objętych zasadami Pillar Two i ich funkcji w grupie;
- zweryfikowanie progu przychodowego na podstawie danych skonsolidowanych;
- sporządzenie mapy źródeł danych finansowych, podatkowych i grupowych;
- udokumentowanie zastosowanych uproszczeń, wyłączeń i korekt;
- wdrożenie kontroli wewnętrznej przed złożeniem informacji oraz zeznania;
- ustalenie zasad przechowywania dokumentacji i odpowiadania na wezwania KAS;
- przeszkolenie osób odpowiedzialnych za przekazywanie wyjaśnień organom.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku grup o złożonej strukturze konieczna jest analiza konkretnego modelu działalności, przepływów finansowych oraz obowiązków polskich i zagranicznych jednostek.
Jeżeli firma potrzebuje oceny ryzyka, wsparcia przy audycie dokumentacji lub reprezentacji w relacji z organem, Napisz do nas.
FAQ: Globalny podatek minimalny (Pillar Two): co sprawdzi KAS?
Czy Pillar Two dotyczy każdej spółki płacącej niski CIT?
Nie. Co do zasady regulacja dotyczy jednostek należących do dużych grup spełniających próg 750 mln euro skonsolidowanych przychodów w co najmniej dwóch z czterech poprzednich lat obrotowych.
Jaka jest minimalna stawka podatkowa w Pillar Two?
Minimalna efektywna stawka podatkowa wynosi 15%. Jeżeli efektywne opodatkowanie w danej jurysdykcji jest niższe, może powstać obowiązek dopłaty podatku wyrównawczego.
Czy KAS może żądać dokumentów od zagranicznej centrali grupy?
KAS może żądać od polskiego podatnika dokumentów i wyjaśnień istotnych dla rozliczenia. Spółka powinna zapewnić mechanizmy pozyskiwania danych grupowych, także gdy pozostają one pod kontrolą podmiotu zagranicznego.
Czy bezpieczne przystanie eliminują obowiązki dokumentacyjne?
Nie zawsze. Zastosowanie uproszczenia wymaga spełnienia warunków przewidzianych w przepisach i powinno być udokumentowane. Organ może zweryfikować zasadność zastosowania bezpiecznej przystani.
Czy błędne rozliczenie Pillar Two może skutkować odpowiedzialnością członków zarządu?
Ocena zależy od stanu faktycznego, podziału obowiązków oraz zachowania konkretnych osób. Potencjalna odpowiedzialność karna skarbowa dotyczy osób fizycznych odpowiedzialnych za wykonanie obowiązków podatkowych.
Jak długo należy przechowywać dokumentację dotyczącą podatku wyrównawczego?
Dokumentację należy przechowywać co najmniej do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Co do zasady termin ten wynosi pięć lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, przy czym może ulec zawieszeniu lub przerwaniu. Dokumentacja powinna pozwalać na odtworzenie całej kalkulacji.
Bibliografia
[1] Ustawa z dnia 6 listopada 2024 r. o wyrównawczym opodatkowaniu jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych, Dz.U. z 2024 r. poz. 1685. [2] Ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1131. [3] Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111. [4] Ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy, t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 633. [5] OECD, Tax Challenges Arising from the Digitalisation of the Economy – Global Anti-Base Erosion Model Rules (Pillar Two), 2021. [6] Dyrektywa Rady (UE) 2022/2523 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie zapewnienia globalnego minimalnego poziomu opodatkowania międzynarodowych grup przedsiębiorstw oraz dużych grup krajowych w Unii.
Powiązane porady
Odsetki od pożyczek w spółce: kiedy fiskus zakwestionuje koszt?
Odsetki od pożyczek w spółce: kiedy fiskus zakwestionuje koszt?Minimalny podatek CIT: które spółki są w grupie ryzyka?
Minimalny podatek CIT: które spółki są w grupie ryzyka?Spółka zagraniczna jako CFC: kiedy jej zysk opodatkuje Polska?
Spółka zagraniczna jako CFC: kiedy jej zysk opodatkuje Polska?














