Wstrzymanie wykonania decyzji po kontroli celno-skarbowej: wniosek, gwarancja bankowa i zabezpieczenie

04.09.2026

Wstrzymanie wykonania decyzji to czasowe ograniczenie możliwości jej przymusowego wykonania, w szczególności wszczęcia lub prowadzenia egzekucji administracyjnej należności wynikającej z decyzji podatkowej. Po zakończeniu kontroli celno-skarbowej instrument ten może mieć istotne znaczenie dla płynności finansowej firmy, relacji z bankami i kontrahentami oraz odpowiedzialności osób zarządzających.

Kontrola celno-skarbowa może ujawnić nieprawidłowości. Jeżeli kontrolowany nie skoryguje deklaracji w terminie przewidzianym w ustawie, kontrola celno-skarbowa może przekształcić się w postępowanie podatkowe, które może zakończyć się decyzją określającą zobowiązanie podatkowe [3]. Samo zakwestionowanie decyzji w odwołaniu lub skardze do sądu administracyjnego nie oznacza jednak automatycznego wstrzymania jej wykonania. Zarząd powinien odrębnie ocenić, czy istnieją podstawy do złożenia wniosku o wstrzymanie oraz czy firma może ustanowić wymagane zabezpieczenie.

Kiedy decyzja po kontroli celno-skarbowej może być wykonywana?

Podstawową zasadą wynikającą z art. 239a Ordynacji podatkowej jest to, że decyzja nieostateczna nie podlega wykonaniu. Oznacza to, że wniesienie odwołania co do zasady chroni przedsiębiorcę przed egzekucją do czasu rozpatrzenia sprawy przez organ drugiej instancji.

Istotnym wyjątkiem jest nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 239b Ordynacji podatkowej. Organ może zastosować rygor, jeżeli zachodzi co najmniej jedna z ustawowych przesłanek: do upływu terminu przedawnienia zobowiązania pozostało mniej niż 3 miesiące, podatnik nie ma majątku lub ma majątek obciążony hipoteką przymusową albo zastawem skarbowym, dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości albo toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne dotyczące innych należności pieniężnych. Organ powinien również uprawdopodobnić, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.

W praktyce szczególnej analizy wymagają trzy sytuacje:

Decyzja nieostateczna z rygorem natychmiastowej wykonalności – egzekucja może zostać wszczęta jeszcze przed rozpoznaniem odwołania.
Decyzja ostateczna – co do zasady może być wykonywana, nawet gdy przedsiębiorca przygotowuje skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Decyzja o zabezpieczeniu – organ może zabezpieczyć na majątku firmy wykonanie zobowiązania podatkowego przed terminem jego płatności, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane. Zabezpieczenie nie przesądza o końcowym wyniku sporu.

Każdy z tych przypadków wywołuje inne skutki dla rachunków bankowych, majątku obrotowego, zdolności kredytowej i realizacji bieżących kontraktów.

Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji: co powinien zawierać?

Wniosek powinien jasno określać decyzję, zakres żądanego wstrzymania oraz etap postępowania. Jeżeli przedsiębiorca kwestionuje tylko część rozstrzygnięcia, celowe może być żądanie wstrzymania wykonania w tej części. Wniosek należy uzasadnić dokumentami, a nie wyłącznie ogólnym wskazaniem na trudności finansowe.

W uzasadnieniu warto wykazać przede wszystkim:

rzeczywisty wpływ natychmiastowej zapłaty na płynność i ciągłość działalności;
strukturę zobowiązań, należności oraz finansowania przedsiębiorstwa;
konsekwencje zajęcia rachunków dla wynagrodzeń, podatków bieżących i umów handlowych;
argumenty wskazujące na merytoryczne wady decyzji;
proponowaną formę oraz wartość zabezpieczenia.

Wniosek o wstrzymanie nie powinien być traktowany jako formalność. Nieprecyzyjne uzasadnienie może prowadzić do odmowy ochrony, a następnie do konieczności równoległego prowadzenia sporu podatkowego i działań związanych z egzekucją administracyjną.

Gwarancja bankowa jako zabezpieczenie wykonania decyzji

Jeżeli od decyzji z rygorem natychmiastowej wykonalności wniesiono odwołanie, organ, który wydał decyzję, może na wniosek strony wstrzymać jej wykonanie w całości lub w części po przyjęciu zabezpieczenia. Podstawę stanowi art. 239e Ordynacji podatkowej.

Po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego organ podatkowy, który wydał decyzję, może również – na wniosek strony – wstrzymać wykonanie decyzji w całości lub w części po przyjęciu zabezpieczenia. Podstawę stanowi art. 239f Ordynacji podatkowej, natomiast formy zabezpieczenia określa art. 33d tej ustawy [1]. Jedną z ustawowych form zabezpieczenia jest gwarancja bankowa.

Gwarancja bankowa może być rozwiązaniem korzystniejszym niż wpłata pełnej kwoty należności, ponieważ ogranicza ryzyko natychmiastowego odpływu gotówki. Nie jest jednak neutralna biznesowo. Bank może badać kondycję finansową przedsiębiorcy, wymagać zabezpieczeń rzeczowych lub blokady środków, a także pobierać prowizję. Warto więc porównać koszt gwarancji z ryzykiem zajęcia rachunków, utraty finansowania albo zakłócenia realizacji kontraktów.

Inne ustawowe formy zabezpieczenia obejmują między innymi depozyt w gotówce, gwarancję ubezpieczeniową, akredytywę dokumentową potwierdzoną przez bank, weksel własny in blanco z poręczeniem wekslowym banku oraz inne dokumenty mające wartość płatniczą [1]. Dobór instrumentu zależy od stanu faktycznego, treści decyzji i sytuacji majątkowej przedsiębiorcy.

Wstrzymanie wykonania decyzji przed sądem administracyjnym

Po wniesieniu skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego przedsiębiorca może złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania aktu na podstawie art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy wykazać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków [2].

Sąd nie rozstrzyga w tym postępowaniu, czy decyzja jest prawidłowa. Ocenia ryzyko skutków jej wykonania. Dlatego przydatne są konkretne dane finansowe: harmonogramy płatności, umowy kredytowe, prognozy przepływów pieniężnych, informacje o zatrudnieniu oraz dowody wpływu egzekucji na działalność operacyjną.

Ryzyka dla zarządu i działania przygotowawcze

Brak reakcji na decyzję może powodować narastanie odsetek za zwłokę, a po wszczęciu egzekucji także koszty egzekucyjne, zajęcie rachunków i utrudnienia w obrocie gospodarczym. W zależności od okoliczności zarząd powinien także ocenić ryzyka związane z odpowiedzialnością za zaległości spółki, w tym na gruncie art. 116 Ordynacji podatkowej. Odpowiedzialność ta nie powstaje automatycznie, ale opóźnienie w podejmowaniu działań może utrudnić wykazanie przesłanek uwalniających od odpowiedzialności.

Faktem jest, że przepisy przewidują możliwość wstrzymania wykonania decyzji. Oceną zależną od okoliczności pozostaje natomiast to, czy w danej sprawie bardziej racjonalne będzie ustanowienie gwarancji, zapłata części należności, czy skoncentrowanie się na ochronie sądowej. Decyzja powinna uwzględniać wynik analizy prawnej oraz finansowej.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawie wymagającej oceny decyzji, zabezpieczenia i ryzyk egzekucyjnych warto skontaktować się z nami.

FAQ – wstrzymanie wykonania decyzji

Czy odwołanie od decyzji po kontroli celno-skarbowej automatycznie wstrzymuje egzekucję?

Co do zasady decyzja nieostateczna nie podlega wykonaniu. Inaczej jest, gdy organ nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 239b Ordynacji podatkowej.

Czy organ musi przyjąć gwarancję bankową?

Gwarancja bankowa jest jedną z ustawowych form zabezpieczenia, ale musi spełniać wymagania dotyczące jej treści, kwoty, terminu obowiązywania i podmiotu udzielającego gwarancji. Organ ocenia, czy przedstawione zabezpieczenie spełnia wymogi ustawowe.

Jaka powinna być wysokość zabezpieczenia?

Zabezpieczenie powinno pokrywać wykonanie decyzji wraz z odsetkami za zwłokę. Dokładna wartość zależy od konkretnej sprawy i zakresu wstrzymania wykonania decyzji.

Czy można wstrzymać wykonanie tylko części decyzji?

Tak. Wniosek może obejmować całość albo część decyzji, jeżeli przedsiębiorca potrafi precyzyjnie określić zakres żądanej ochrony.

Czy złożenie skargi do WSA zatrzymuje wykonanie decyzji?

Nie. Samo wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji. Skarżący może złożyć odrębny wniosek o wstrzymanie wykonania aktu do sądu administracyjnego. Po wniesieniu skargi organ, który wydał decyzję, może również wstrzymać jej wykonanie po przyjęciu zabezpieczenia.