Podrobione towary zatrzymane na granicy: co może importer?

28.10.2026

Podrobione towary, w rozumieniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 608/2013, to towary oznaczone bez zgody właściciela znakiem towarowym identycznym ze znakiem ważnie zarejestrowanym dla tego samego rodzaju towarów albo znakiem, którego istotnych aspektów nie można odróżnić od takiego znaku. W praktyce zatrzymanie takiego towaru na granicy może prowadzić nie tylko do utraty przesyłki, lecz także do sporów cywilnych, postępowania karnego, dodatkowych kosztów oraz ryzyka dla reputacji importera.

Podstawowym aktem regulującym działania organów celnych w tym zakresie jest rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 608/2013. Określa ono zasady egzekwowania praw własności intelektualnej przez organy celne wobec towarów podejrzanych o naruszenie takich praw [1]. W Polsce znaczenie mają również przepisy ustawy – Prawo własności przemysłowej oraz ustawy – Prawo celne [2][3].

Zatrzymanie podrobionych towarów przez urząd celny

Jeżeli organ celny uzna, że importowana przesyłka może naruszać prawa własności intelektualnej, może zawiesić zwolnienie towaru albo go zatrzymać. Dotyczy to m.in. odzieży, obuwia, elektroniki, części samochodowych, kosmetyków, leków, alkoholu czy produktów przemysłowych.

Zatrzymanie nie jest równoznaczne z ostatecznym stwierdzeniem, że towar jest podrobiony. Jest jednak sygnałem, że organ dostrzegł cechy uzasadniające podejrzenie naruszenia, np. użycie oznaczenia znanej marki, nieprawidłowości w dokumentach handlowych, nietypowo niską cenę albo brak możliwości potwierdzenia legalnego źródła pochodzenia.

Importer powinien od razu ustalić podstawę zatrzymania, zakres towaru objętego czynnościami oraz terminy wskazane w zawiadomieniu. W sprawach celnych czas ma istotne znaczenie, ponieważ brak reakcji może ułatwić zniszczenie towaru w uproszczonym trybie.

Jakie informacje i prawa ma importer po zatrzymaniu przesyłki?

Organ celny zawiadamia zgłaszającego lub posiadacza towaru o zawieszeniu zwolnienia albo zatrzymaniu. Co do zasady informację otrzymuje również uprawniony z prawa własności intelektualnej, np. właściciel znaku towarowego. Uprawnionemu mogą zostać przekazane dane potrzebne do identyfikacji przesyłki, takie jak opis, ilość, pochodzenie, miejsce przeznaczenia czy fotografie towaru, z uwzględnieniem zasad ochrony informacji poufnych [1].

Importer może w szczególności:

• uzyskać informacje o podstawie zatrzymania i zakresie towaru objętego czynnościami,
• dokonać inspekcji towaru na warunkach określonych przez organ celny,
• przedstawić dokumenty potwierdzające legalne pochodzenie towaru,
• wykazać zgodę uprawnionego na używanie oznaczeń lub dystrybucję produktu,
• zakwestionować twierdzenia dotyczące podrobienia,
• sprzeciwić się zniszczeniu towaru, jeżeli istnieją podstawy do obrony,
• analizować ryzyko odpowiedzialności osób działających w imieniu spółki.

Kluczowe jest rozróżnienie między formalnym importerem a podmiotem faktycznie organizującym zakup, transport i sprzedaż. W postępowaniu podatkowym, celnym lub karnym znaczenie mogą mieć role członków zarządu, pracowników działu zakupów, logistyków oraz osób zatwierdzających płatności.

Uproszczone zniszczenie towaru: kiedy brak odpowiedzi szkodzi importerowi?

Rozporządzenie 608/2013 przewiduje procedurę uproszczonego zniszczenia. Aby z niej skorzystać, uprawniony powinien pisemnie potwierdzić organowi celnemu, że w jego przekonaniu towary naruszają prawo własności intelektualnej. Jeżeli warunki tej procedury nie zostaną spełnione, uprawniony powinien w wymaganym terminie wszcząć postępowanie mające na celu ustalenie, czy doszło do naruszenia prawa własności intelektualnej.

Importer może wyrazić zgodę na zniszczenie albo, w określonych warunkach, nie zgłosić sprzeciwu w terminie. Termin wynosi co do zasady 10 dni roboczych od zawiadomienia, a dla towarów łatwo psujących się – 3 dni robocze. Na wniosek uprawnionego organ celny może co do zasady przedłużyć termin maksymalnie o kolejne 10 dni roboczych; przedłużenie nie dotyczy towarów łatwo psujących się [1].

Milczenie importera może więc mieć poważne konsekwencje. Jeżeli uproszczone zniszczenie jest dopuszczalne na podstawie właściwych przepisów krajowych, brak sprzeciwu w terminie może zostać uznany za zgodę na zniszczenie towaru bez konieczności prowadzenia pełnego sporu sądowego o naruszenie. Z perspektywy biznesowej oznacza to utratę wartości towaru oraz poniesionych kosztów handlowych i logistycznych. Skutki dotyczące należności celnych i podatkowych zależą natomiast od statusu celnego towaru oraz przebiegu sprawy.

Trzy istotne wyjątki od ochrony celnej praw własności intelektualnej

Nie każda przesyłka oznaczona cudzym znakiem towarowym będzie objęta mechanizmem wynikającym z rozporządzenia 608/2013. Przepisy przewidują trzy istotne ograniczenia.

1. Mechanizm co do zasady nie dotyczy towarów o charakterze niehandlowym znajdujących się w bagażu osobistym podróżnych.
2. Nie obejmuje towarów wytworzonych za zgodą uprawnionego, które zostały umieszczone w procedurze celnej bez jego zgody.
3. Nie obejmuje również towarów wyprodukowanych przez osobę należycie upoważnioną przez uprawnionego do wytworzenia określonej liczby produktów, lecz wyprodukowanych w ilości przekraczającej uzgodnione limity i umieszczonych w procedurze celnej bez zgody uprawnionego.

Ocena zastosowania tych wyjątków zależy od dokumentów, treści umów licencyjnych, łańcucha dostaw i rzeczywistego przeznaczenia towaru. Samo twierdzenie importera o legalnym zakupie zwykle nie wystarczy, jeżeli nie potwierdzają go faktury, umowy, deklaracje producenta oraz dokumenty transportowe.

Odpowiedzialność importera i członków zarządu

Import podrobionych produktów może powodować odpowiedzialność cywilną wobec właściciela prawa, w tym żądanie zaniechania naruszeń, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści albo naprawienia szkody. W zależności od okoliczności możliwa jest również odpowiedzialność karna.

Artykuł 305 ustawy – Prawo własności przemysłowej penalizuje m.in. oznaczanie towarów podrobionym znakiem towarowym w celu wprowadzenia ich do obrotu oraz obrót takimi towarami. Ocena odpowiedzialności wymaga jednak ustalenia strony podmiotowej czynu, roli danej osoby i jej wiedzy o pochodzeniu produktów [2]. Fakt zatrzymania przesyłki nie przesądza automatycznie o popełnieniu przestępstwa.

Dla zarządu istotne są także konsekwencje operacyjne: blokada dostaw, zerwanie kontraktów, obowiązek wycofania produktów z rynku, utrata klientów oraz ryzyko ujawnienia sprawy w relacjach z partnerami handlowymi. W firmach działających w modelu importowym problem może zakłócić ciągłość sprzedaży i finansowanie zapasów.

Jak przygotować firmę na ryzyko zatrzymania towaru?

Ryzyko można ograniczać jeszcze przed złożeniem zgłoszenia celnego. Praktyczne znaczenie mają procedury weryfikacji dostawców, analiza cen odbiegających od rynku, kontrola dokumentów licencyjnych oraz sprawdzenie, czy kontrahent rzeczywiście jest uprawniony do sprzedaży markowych produktów.

W ramach działań compliance warto wdrożyć:

• procedurę zatwierdzania dostawców i produktów wysokiego ryzyka,
• archiwizację dokumentów potwierdzających autentyczność i pochodzenie towaru,
• zasady reakcji na zawiadomienie organu celnego,
• podział odpowiedzialności między zakupy, logistykę, dział prawny i zarząd,
• okresowy audyt importu produktów objętych znakami rozpoznawalnych marek.

W przypadku wszczęcia czynności przez organ istotna jest szybka analiza, czy kontrola celno-skarbowa dotyczy wyłącznie praw własności intelektualnej, czy może prowadzić także do badania rozliczeń celnych, podatkowych albo źródeł finansowania transakcji.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przy zatrzymaniu przesyłki warto niezwłocznie zabezpieczyć dokumentację oraz ocenić terminy procesowe. Jeśli sprawa wymaga indywidualnej analizy, napisz do nas.

FAQ – Podrobione towary zatrzymane na granicy

Czy urząd celny może zniszczyć towar bez zgody importera?

W określonych przypadkach tak. W procedurze uproszczonej brak sprzeciwu importera w terminie może zostać uznany za zgodę na zniszczenie, jeżeli taka procedura jest przewidziana przez właściwe przepisy krajowe.

Ile czasu ma importer na reakcję po zatrzymaniu towaru?

Co do zasady termin wynosi 10 dni roboczych od zawiadomienia. Dla towarów łatwo psujących się wynosi 3 dni robocze. W przypadkach określonych w rozporządzeniu termin może zostać przedłużony na wniosek uprawnionego, z wyjątkiem towarów łatwo psujących się.

Czy faktura zakupu wystarczy, aby odzyskać zatrzymany towar?

Nie zawsze. Faktura jest jednym z dowodów, ale organ i uprawniony mogą oczekiwać także dokumentów potwierdzających źródło pochodzenia, uprawnienia dostawcy oraz autentyczność produktów.

Czy importer odpowiada karnie za każdy zatrzymany produkt?

Nie. Zatrzymanie towaru nie przesądza o odpowiedzialności karnej. Konieczne jest ustalenie okoliczności sprawy, w tym wiedzy importera, charakteru jego działań i roli poszczególnych osób.

Czy można zakwestionować opinię właściciela znaku towarowego?

Tak. Importer może przedstawiać dowody legalnego pochodzenia towaru, zgody na używanie oznaczeń albo inne argumenty podważające twierdzenie o naruszeniu prawa własności intelektualnej.

Czy zatrzymanie towaru wpływa na rozliczenie cła i VAT?

Może wpływać na rozliczenia i koszty transakcji, zwłaszcza gdy towar nie zostanie dopuszczony do obrotu. Konkretne skutki zależą od procedury celnej, statusu zgłoszenia oraz dalszego rozstrzygnięcia sprawy.

Bibliografia

[1] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 608/2013 z 12 czerwca 2013 r. dotyczące egzekwowania praw własności intelektualnej przez organy celne oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1383/2003, w szczególności art. 1, art. 17-23 i art. 29.

[2] Ustawa z 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej, w szczególności art. 296 i art. 305.

[3] Ustawa z 19 marca 2004 r. – Prawo celne.

[4] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny.